Handleiding Geluidsscan voor warmtepompen en airco's

01Introductie

De Geluidsscan is een webapplicatie van dB Brothers waarmee je kunt toetsen of een warmtepomp of airco buitenunit voldoet aan de geluidseisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving.

De tool combineert drie dingen die normaal gesproken in een handmatig akoestisch onderzoek zitten: het opbouwen van de omgeving (gebouwen, hoogtes, percelen), het rekenen conform bijlage XVII van de Omgevingsregeling, en het opleveren van een rapport dat bruikbaar is richting gemeente of buren. Het resultaat is een professioneel PDF-rapport in dB Brothers-huisstijl, gebaseerd op openbare bronnen zoals de BAG, 3DBAG en het Kadaster.

Deze documentatie beschrijft hoe de tool werkt, welke normen worden toegepast, welke rekenmethode eronder zit en welke resultaten je mag verwachten. De onderwerpen zijn bewust volledig: zowel voor installateurs die de uitkomst willen begrijpen, als voor gemeenten die willen weten hoe de berekening tot stand komt.

02Voor wie is de tool

De Geluidsscan is gebouwd voor drie typen gebruikers, elk met een ander vertrekpunt maar hetzelfde einddoel: een onderbouwd oordeel over het geluidsniveau van een buitenunit.

Installateurs en adviseurs

Voor de installateur die moet aantonen dat een voorgenomen plaatsing binnen de norm valt — bijvoorbeeld bij een offerte, een vergunningsvrije melding, of een klacht van de buren. De tool vervangt een handmatige berekening met papieren tabellen door een gestandaardiseerde digitale toets, met hetzelfde resultaat en dezelfde juridische grondslag.

Woningeigenaren

Voor particulieren die vooraf willen weten of een specifieke warmtepomp op de geplande plek akoestisch verantwoord is — voordat de installateur over de vloer komt. De tool is opgezet zodat ook niet-akoestici de input kunnen invoeren.

Gemeenten en handhavers

Voor het beoordelen van een ingediend rapport: de berekeningsmethode is 1-op-1 bijlage XVII, de brongegevens komen uit dezelfde openbare registers waar de gemeente zelf op leunt, en alle aannames staan expliciet in het PDF-rapport vermeld.

03Werkwijze in vier stappen

De tool leidt je via een wizard met vier stappen door de volledige toets. Tussen de stappen door wordt de input gevalideerd en kun je altijd terug om iets aan te passen.

1. Adres invoeren

   Via de adreszoekbalk wordt een locatie gekozen uit de PDOK Locatieserver. De tool haalt automatisch alle gebouwen, adressen en kadastrale percelen binnen een straal van 100 meter op. Vervolgens wordt het eigen perceel gedetecteerd op basis van het adrespunt.

2. Installaties plaatsen

   Kies een warmtepomp of airco uit de database (of voer een eigen spectrum in), sleep de unit naar de gewenste locatie op de kaart, en selecteer de opstelling (vrijstaand, op de grond, tegen gevel of in een hoek). Meerdere installaties op hetzelfde adres worden energetisch gecumuleerd.

   De plaatsing is beperkt tot het eigen perceel, met een buffer van 2 meter voor gevelophanging. Tijdens het slepen toont een live-contour direct het effect op het omgevingsgeluid.

3. Toetspunten verifiëren

   De tool genereert automatisch toetspunten op de perceelsgrenzen met aangrenzende woonpercelen. Deze kun je in- of uitschakelen, verslepen, of aanvullen met eigen punten. Voor geveltoetspunten bij appartementen wordt automatisch de gevelcorrectie van −5 dB toegepast.

4. Resultaat en rapport

   De berekening wordt uitgevoerd, het resultaat per toetspunt getoond en een totaaloordeel (voldoet / voldoet niet) gegeven. Na betaling via iDEAL of creditcard kun je het 7-pagina's tellende PDF-rapport downloaden en ontvang je het per e-mail.

04Toetskader & normen

De tool ondersteunt drie toetsmodi. De juiste modus wordt automatisch voorgesteld op basis van het gebruiksdoel van het gebouw (woning, appartement, bedrijf), maar je kunt deze handmatig overrulen.

Waarden in dB(A). * Overdag geldt 45 dB(A) indien de installatie een aantoonbare silent mode heeft.

Dag-, avond- en nachtperiode

De periodes zijn gedefinieerd conform de standaardindeling in het Bbl: dag 07:00–19:00, avond 19:00–23:00, nacht 23:00–07:00. De strengste grenswaarde geldt 's nachts. Omdat warmtepompen ook 's nachts draaien, is de nachtwaarde in de praktijk maatgevend.

Silent mode

Fabrikanten kunnen voor buitenunits een silent mode opgeven met een gereduceerd geluidsvermogen. De Bbl staat overdag (07:00–19:00) een grenswaarde van 45 dB(A) toe als de installatie is voorzien van een aantoonbare nachtverlagingsfunctie. Voor de avond- en nachtperiode geldt onverkort 40 dB(A).

Gevelcorrectie

Bij toetsing op een gevel (appartement of zakelijk) wordt conform de HMRI een gevelcorrectie van Cg = −5 dB toegepast: het op de gevel berekende niveau wordt met 5 dB verlaagd om de invallende geluidsdruk te bepalen. Op een perceelsgrens geldt geen gevelcorrectie omdat er geen gevel is.

05Rekenmethode

De rekenkern (wpac_calculator) implementeert de methode uit bijlage XVII van de Omgevingsregeling, die is gebaseerd op ISO 9613-2. Er wordt per octaafband gerekend en daarna A-gewogen gesommeerd.

Hoofdformule

Voor elk toetspunt en elke octaafband (63 Hz tot en met 8 kHz) wordt het geluidsdrukniveau Lp berekend uit het geluidsvermogen Lw van de bron, gecorrigeerd voor opstelling en alle relevante verzwakkingen.

Term voor term

Lw(f)

Geluidsvermogensniveau van de bron per octaafband. Komt uit de fabrikantenspecificatie of het eigen databasespectrum.

Dc(f)

Richtingscorrectie voor de opstelling. Vrij = 0 dB, op de grond of tegen gevel = +3 dB (hemisfeer), in hoek = +6 dB (kwartbol).

Adiv

Geometrische uitbreiding. Vast verband: Adiv = 20·log₁₀(d) + 11, waarbij d de 3D-afstand bron–ontvanger is.

Aatm(f)

Luchtabsorptie per octaafband. Waarden uit ISO 9613-1 bij 15 °C en 70 % RH, oplopend van 0,1 dB/km bij 63 Hz tot 117 dB/km bij 8 kHz.

Agr(f)

Bodemeffect. Samengesteld uit brongebied, ontvangergebied en middengebied, met bodemfactor G = 0 (hard) tot 1 (zacht). De tool ondersteunt drie bodemtypes: hard, mixed en soft.

Abar(f)

Afscherming door barrières (schuttingen, muren, gebouwen), berekend via de Maekawa-formule: Abar = 10·log₁₀(3 + 20·N), met N = 2·δ / λ en begrensd op 25 dB.

A-weging en totaalsom

Per octaafband wordt de A-weging toegepast conform IEC 61672-1, waarna alle acht banden energetisch worden gesommeerd tot het A-gewogen totaalniveau op het toetspunt.

Cumulatie meerdere bronnen

Wanneer meerdere installaties op hetzelfde adres worden geplaatst, wordt per toetspunt elke bron afzonderlijk doorgerekend en worden de A-gewogen totaalniveaus energetisch opgeteld conform bijlage IVh:

Dit is niet hetzelfde als de afzonderlijke waarden optellen: twee identieke bronnen leveren samen 3 dB méér dan één bron, niet het dubbele.

06Brongegevens

Een bron wordt beschreven door het geluidsvermogensniveau Lw per octaafband. De tool biedt drie invoerwegen voor dit spectrum.

Ingebouwde database

Elf gangbare warmtepompen van Daikin, Mitsubishi Electric, Samsung, Vaillant, Bosch, LG en Panasonic zijn opgenomen met geverifieerde spectra uit fabrikantendocumentatie. Van elke unit is zowel de nominale modus als de silent mode beschikbaar.

Eigen PDF-datablad

Staat je unit niet in de database? De tool kan een fabrikanten-PDF uploaden en extraheert met behulp van AI automatisch de relevante Lw-waarden per octaafband. De extractie wordt altijd getoond ter verificatie voordat de waarden worden overgenomen.

Handmatige invoer

Voor bijzondere gevallen kunnen alle acht octaafband-waarden handmatig worden ingevoerd. Deze optie is vooral bedoeld voor akoestische adviseurs die een eigen meting of gecorrigeerd spectrum willen toetsen.

Opstelling

De opstelling bepaalt de richtingscorrectie Dc. Kies het type dat de werkelijke situatie het beste benadert: free (volledig vrij opgehangen, zeldzaam), ground (op grond of dak), facade (tegen gevel, standaard voor de meeste plaatsingen) of corner (in binnenhoek van twee muren).

07Toetspunten

Een toetspunt is de locatie waar het berekende geluidsniveau wordt vergeleken met de grenswaarde. De automatische generator plaatst toetspunten op strategische locaties op de perceelsgrenzen.

Automatische generatie

De tool identificeert alle aangrenzende percelen van het eigen perceel en plaatst per buurperceel een toetspunt op het punt van de gedeelde grens dat het dichtst bij de bron ligt. Bij meerdere bronnen wordt per bron-buurperceel-combinatie gecontroleerd en het meest kritische punt gekozen. Dit voorkomt dat toetspunten worden gegenereerd op grenzen die akoestisch irrelevant zijn (bijvoorbeeld ver weg, achter het huis).

Hoogte van het toetspunt

De standaard toetshoogte is 1,5 m boven maaiveld voor perceelsgrenzen. Voor geveltoetspunten bij appartementen kan de hoogte per verdieping worden aangepast; de tool stelt een verdiepingsstructuur voor op basis van de gebouwhoogte uit 3DBAG.

Handmatig toevoegen of aanpassen

Elk toetspunt kan worden in- of uitgeschakeld, versleept of verwijderd. Nieuwe toetspunten kun je toevoegen door op de kaart te klikken in plaatsmodus. Deze flexibiliteit is bedoeld voor situaties waarin de automatische generator een punt mist — bijvoorbeeld bij bijzondere bestemmingen als zorgwoningen of kinderdagverblijven.

08Omgevingsdata

De omgeving wordt volledig opgebouwd uit openbare geodatabronnen. Je hoeft zelf geen gebouwcontouren of hoogtes in te tekenen.

BAG — Basisregistratie Adressen en Gebouwen

Via de WFS van PDOK worden alle gebouwen binnen de zoekstraal opgehaald, inclusief identificatie, bouwjaar en geometrische contour. Uit de BAG-adressen wordt per pand het gebruiksdoel afgeleid (woonfunctie, bedrijfsfunctie, overig), wat de toetsmodus kan beïnvloeden.

3DBAG — gebouwhoogtes

Voor elk gebouw wordt via 3DBAG de absolute dakhoogte (h_dak_70p, 70e percentiel) en het maaiveld (h_maaiveld) opgehaald, beide in NAP. De gebouwhoogte voor de berekening is het verschil: hoogte = h_dak − h_maaiveld. Wanneer 3DBAG geen data heeft maar er wel een geldig bouwjaar is, valt de tool terug op een conservatieve schatting van 5 meter.

Kadaster — perceelsgrenzen

Perceelsgrenzen worden opgehaald uit de BRK-kadasterkaart via PDOK. Deze worden gebruikt voor drie dingen: het detecteren van het eigen perceel, het beperken van waar een installatie geplaatst mag worden, en het genereren van toetspunten op aangrenzende perceelsgrenzen.

Plaatsingsrestricties

Een installatie kan alleen op het eigen perceel worden geplaatst, met een buffer van 2 meter voor aan de gevel opgehangen units. Plaatsingen buiten dit gebied worden geweigerd met een duidelijke melding. Dit voorkomt fouten waarbij per ongeluk een bron op het perceel van de buren wordt gezet.

09Rapport & geldigheid

Na afronding van de berekening wordt een PDF-rapport van 7 pagina's gegenereerd in dB Brothers-huisstijl. Het rapport is opgebouwd uit de volgende onderdelen:

1. Voorblad met projectreferentie, adres, datum en totaaloordeel.
2. Toetskader met de geldende wet- en regelgeving en de gekozen modus.
3. Situatiebeschrijving met plattegrond van het eigen perceel, aangrenzende percelen en de positionering van de installaties.
4. Brongegevens met voor elke installatie het fabrikant/model, Lw-spectrum, opstelling en eventuele silent mode.
5. Rekenresultaten per toetspunt met afstand, A-gewogen niveau, grenswaarde en marge.
6. Conclusie met overall oordeel (voldoet / voldoet niet) en aanbevelingen.
7. Bijlage met octaafbanddetails en alle tussenresultaten per verzwakkingsterm.

Juridische status

Het rapport is een rekenrapport en dient om vooraf aannemelijk te maken dat aan de geluidseisen wordt voldaan. Het vervangt geen formele meting op locatie conform bijlage XVIIa van de Omgevingsregeling, die voor handhaving leidend blijft. In de praktijk aanvaarden veel gemeenten een onderbouwd rekenrapport als basis voor de afhandeling van meldingen en klachten — de exacte positie verschilt per gemeente.

Levering

Het rapport wordt direct na betaling beschikbaar gesteld voor download en tevens als bijlage per e-mail verstuurd. Er geldt een limiet van drie downloads per sessie — bij meer downloads kan een sessie-uitbreiding worden gekocht (€29 incl. BTW, drie extra downloads). Rapporten worden gedurende 12 maanden bewaard op de server van dB Brothers, daarna automatisch verwijderd.

10Prijzen

De prijs wordt bepaald door het aantal installaties in de berekening. De basisprijs dekt één of twee installaties; voor elke installatie daarboven geldt een meerprijs.

Betalingen worden afgehandeld via Mollie (iDEAL of creditcard). De factuur wordt automatisch aangemaakt en meegestuurd met het rapport. Er is geen abonnement of nachuntering.

11API-referentie

De Geluidsscan backend is een FastAPI-applicatie. Onderstaande endpoints zijn beschikbaar; de volledige OpenAPI-specificatie staat op /docs.

Voorbeeld — berekening uitvoeren

POST /api/calc/compute
Content-Type: application/json

{
  "sources": [
    {
      "id": "wp-1",
      "heatpump_id": "daikin-altherma-3-6kw",
      "mode": "silent",
      "position": { "lat": 51.7543, "lon": 5.2789, "height": 1.5 },
      "placement": "facade"
    }
  ],
  "receivers": [
    {
      "id": "rp-1",
      "position": { "lat": 51.7544, "lon": 5.2790, "height": 1.5 },
      "type": "perceelsgrens",
      "facade_correction": false
    }
  ],
  "ground_type": "mixed",
  "assessment_mode": "particulier",
  "period": "night"
}

De response bevat per toetspunt het A-gewogen totaalniveau, de marge ten opzichte van de grenswaarde, en de volledige octaafbandbreakdown inclusief alle afzonderlijke verzwakkingstermen.

12Woordenlijst

Lw

Geluidsvermogensniveau van een bron in dB — een bron-eigenschap, onafhankelijk van afstand.

Lp

Geluidsdrukniveau op een ontvangerpunt in dB — wat op een specifieke plek hoorbaar is.

Lp,A

A-gewogen geluidsdrukniveau in dB(A), gecorrigeerd voor de frequentiegevoeligheid van het menselijk oor.

Octaafband

Frequentiegroepering waarin de bovengrens het dubbele is van de ondergrens. De tool gebruikt acht standaardbanden van 63 Hz tot 8 kHz.

BAG

Basisregistratie Adressen en Gebouwen — openbare dataset met alle verblijfsobjecten en panden in Nederland.

3DBAG

3D-uitbreiding van de BAG met dakhoogtes, maaiveld en panden als 3D-modellen.

BRK

Basisregistratie Kadaster — bron voor perceelsgrenzen.

HMRI

Handleiding Meten en Rekenen Industrielawaai — bron voor onder meer de gevelcorrectie Cg.

Bbl

Besluit bouwwerken leefomgeving — onderdeel van de Omgevingswet, bevat art. 4.107 en 4.108 voor warmtepompen.

Bkl

Besluit kwaliteit leefomgeving — onderdeel van de Omgevingswet, bevat tabel 5.65 met standaardwaarden voor bedrijfsgeluid.

WPAC

Warmtepomp / airco — verzamelterm voor buitenunits die onder de specifieke Bbl-regeling vallen.

Silent mode

Nachtverlagingsfunctie met gereduceerd geluidsvermogen. Levert een dag-bonus van 5 dB op indien aantoonbaar aanwezig.

13Veelgestelde vragen