dB Brothers Measure AI

Status en reikwijdte van deze verantwoording

Deze verantwoording beschrijft hoe Measure AI een geluidsniveau meet, waaruit elke gerapporteerde waarde is afgeleid, waarop getoetst wordt en hoe dat is geverifieerd. Hij is geschreven voor wie een meetrapport uit dit systeem moet beoordelen: vergunningverlener, omgevingsdienst, handhaver of akoestisch adviseur.

Het uitgangspunt is dat elk getal in een rapport herleidbaar is tot een gemeten seconde, een kalibratie en een microfoon met een serienummer. Waar het systeem iets niet weet, zegt het dat; waar een waarde een schatting of een weergave is, staat dat erbij.

Wat “klasse 1” hier betekent

IEC 61672-1 stelt eisen aan een complete geluidsmeter: microfoon, elektronica en verwerking. Bij Measure AI is de microfoon een geïntegreerd digitaal instrument (ROGA ISV1611) en gebeurt alle verwerking in software. De software is gebouwd en getest tegen de klasse-1-toleranties voor de onderdelen die zij uitvoert: frequentieweging, tijdweging, Leq, piek en — met de filterbank — de tertsbanden volgens IEC 61260-1.

Elke grootheid die in een record als klasse 1 gelabeld staat, heeft een test die dat aantoont. Grootheden die dat niet halen — de tertsbanden via FFT op de Pi Zero, de piek onder 48 kHz — zijn per record expliciet als niet-klasse-1 gelabeld en worden nooit stil gerapporteerd.

Rekenkern en weergave zijn gescheiden

Een fraaie interface die verkeerd rekent is erger dan geen product. De software dwingt daarom een harde scheiding af:

• De rekenkern bevat alle akoestische rekenkunde: weging, tijdweging, Leq en vensters, tertsbanden, piek, Lmax/Lmin, percentielen, headroom en de kalibratie. Elke functie vermeldt de normbron (met artikel) en de test die haar verifieert. De rekenkern verandert nooit ten behoeve van de weergave.
• De programmeerinterface leest alleen wat de rekenkern berekend en opgeslagen heeft.
• De schermen tonen alleen wat de interface aanlevert. In de browser wordt niets akoestisch berekend: geen Leq-middeling, geen weging, geen headroom. De enige rekenkunde daar is de schaal van een grafiekas en het cosmetisch uitsterven van een piekmarkering.

De rekenkern is op de Pi 5, de Pi Zero en Windows dezelfde code, byte voor byte. Wat per platform verschilt (audiotoegang, systeemgegevens) zit in een aparte laag erbuiten.

Eén canonieke berekening

Twee implementaties van dezelfde som — één op de meetpost, één op het platform — kunnen uiteenlopen. De verdeling is daarom scherp:

• De meetpost berekent het geluid één keer per seconde tot de dossiergrondslag: LAeq, LCeq, LAF/LAS-max, LApeak, LCpeak en de ongewogen tertsbanden. Dat is wat wordt opgeslagen en verzonden.
• Het platform leidt af, en alleen uit die grondslag: alle langere vensters, de A- en C-gewogen spectra, het spectrogram en de toetsing. Elke afgeleide waarde bestaat precies één keer, op één plek.

Dat dit zonder verlies kan, volgt uit de definitie van Leq als energiegemiddelde. Een Leq over T seconden uit N onderliggende seconde-Leq's L_i:

Een kwartier-Leq uit 900 seconde-Leq's is bit voor bit gelijk aan de kwartier-Leq direct over hetzelfde signaal, tot op de rekenprecisie. Dat is in een test vastgelegd. De A- en C-weging van de spectra gebeurt analytisch per tertsband met de IEC 61672-1-correcties — dezelfde curve die de meetpost zou toepassen.

Het FOH-scherm berekent zijn tegels lokaal voor directe feedback. Dat is weergave; de toetsbare waarde is de afleiding op het platform.

Twee gegevensstromen

Het log gaat gecomprimeerd over de lijn (gzip, circa vier keer kleiner). Het platform pakt het uit en slaat byte-identiek dezelfde records op als zonder compressie; een beschadigde batch wordt geweigerd en opnieuw aangeboden, nooit half verwerkt.

Instellingen die de meting raken (tertsbanden, weging) gaan op de meetpost pas in bij een nieuwe sessie, zodat een lopende meting nooit stil verandert. Grenzen en intervallen zijn weergave en projectie en gaan direct in; een intervalwijziging wordt als gebeurtenis gelogd en in de grafiek gemarkeerd.

Verificatie — hoe de kern wordt gecontroleerd

Over de hele codebasis draaien bijna drieduizend geautomatiseerde tests, bij elke wijziging. Vier categorieën zijn relevant voor de beoordeling van een uitkomst:

1. Referentiesignalen tegen de norm. Weging, tijdweging, piek en tertsfilters worden getoetst met synthetische signalen waarvan de juiste uitkomst bekend is, tegen de toleranties uit de normtabellen. Zie per grootheid onder Meetgrootheden.
2. Handmatig narekenbare gevallen. Leq-middeling, headroom, gevelcorrectie en de afstandstoets hebben gevallen die met de formule en een rekenmachine te controleren zijn.
3. Ketentests. Het volledige pad — microfoonblok, rekenkern, lokale opslag, verzending, opslag op het platform, afleiding, rapport — met de eis dat de getallen aan het eind kloppen met de invoer. Een eerdere fout waarbij één opslagfout de hele meting stillegde, is zo als regressietest vastgelegd.
4. Duurproef. Geheugen en schijfgebruik moeten over duizenden intervallen vlak blijven. Vóór een uitrol bij een klant draait een meetpost daarnaast twee tot vier weken onafgebroken op het bureau.

Wat niet in een container te testen is — de microfoon, het scherm, de 4G-verbinding — staat als handmatige controle in de ontwikkeldocumentatie en wordt op echte hardware nagelopen.

Een uitkomst narekenen

Het rapport en de bijlagen zijn opgezet om dit mogelijk te maken. Ontbrekende waarden staan als -- en nooit als nul, zodat “er was niets” en “het was stil” uit elkaar te houden zijn.

1. Controleer het toetskader in het rapport tegen de vergunning: grens, interval, weging, gevelcorrectie, meetonzekerheid. Dit is de meest voorkomende oorzaak van een afwijkende conclusie, en het is geen rekenfout maar een invoerkwestie.
2. Controleer de kalibratie: de laatste bevestigde kalibratie vóór de meetperiode, de eerste erna, en de drift ertussen, per meetpunt.
3. Neem één overschrijding en reken het interval-Leq na uit de seconden in de CSV-export met de formule onder Eén canonieke berekening.
4. Controleer de dekking van dat venster: het aandeel seconden met een geldige meting.
5. Vraag de secondegegevens op als u de toetsing volledig wilt herhalen of aan een derde wilt voorleggen.

CSV-bestanden zijn puntkomma-gescheiden met decimale komma, zodat ze in een Nederlandse Excel-instelling correct openen.

Versiebeheer en archivering

• Softwareversie per meetseconde. Elke meetregel draagt de versie van de meetpostsoftware waarmee hij gemeten is. Een software-update staat als gebeurtenis in het dossier, en het eventrapport noemt per meetpost de versie(s) in de periode, met tijdstip als de versie halverwege wisselde.
• Ondertekende releases. Meetpostsoftware wordt alleen geïnstalleerd als de digitale handtekening van dB Brothers klopt. Zie Ondertekende updates.
• Rekenregels voor geluidsoverdracht (afstandstoets, kleurenkaart, gevelprognose) zitten in een apart pakket met een eigen versienummer, dat op elk afgeleid getal wordt gestempeld. Dezelfde regels worden gebruikt in de rekentools van dB Brothers Scan, zodat een prognoserapport en een meetrapport elkaar niet tegenspreken. De rekenkern van het akoestisch onderzoek heeft eveneens een eigen versie die bij elke meting wordt opgeslagen.
• Archief. Het platform is het archief. De meetpost bewaart de seconden alleen tot het platform ze heeft bevestigd (op een 4G-meetpost standaard nog zeven dagen daarna).
• Verzegeling. Een rapport en de onderliggende meetgegevens zijn onveranderlijk vast te leggen en door derden te controleren. Zie Verzegeling.

Signaalketen

Van digitaal monster naar geluidsdrukniveau, in vier stappen:

De werkelijke spanning bij volle schaal van de A/D-omzetter is onbekend en hoeft niet bekend te zijn: de kalibrator legt het absolute niveau vast en de offset absorbeert die onbekende, in plaats van dat hij geschat wordt. Daarom is er bij deze microfoon ook geen kalibratiecertificaat met een gevoeligheid per exemplaar nodig; de afwijking per exemplaar zit volledig in de gemeten offset.

De bemonstering is continu op 48 kHz, twee kanalen tegelijk, in één doorlopende stroom die per seconde in blokken wordt verwerkt. Er worden nooit losse korte opnamen gemaakt.

De microfoon

De microfoon wordt gevonden op naam, nooit op een vast apparaatnummer, omdat een USB-apparaat na opnieuw insteken een ander nummer kan krijgen. Is hij afwezig, dan meldt de meetpost dat luid.

De meetpost meldt de identiteit van de aangesloten microfoon (naam, fabrikant- en productcode, serienummer, kanalen) bij een wijziging en eens per tien minuten. Het platform houdt per meetpost bij welke microfoon er wanneer hing; een wissel geeft een gebeurtenis in het dossier en het advies opnieuw te kalibreren. In het eventdossier wordt de microfoon zo automatisch ingevuld.

De versterkingsinstellingen van het besturingssysteem worden bij de kalibratie vastgelegd en bij elke start vergeleken. Wijken ze af, dan wordt dat gemeld en worden de records gemarkeerd; desgewenst weigert de meetpost te starten.

Kanaalkeuze

Per seconde wordt bepaald welk kanaal de uitkomst levert:

• het gevoelige kanaal zolang zijn digitale piek onder de clipmarge blijft (standaard −3 dBFS);
• het ongevoelige kanaal zodra die piek de marge raakt.

De keuze kent geen hysterese, geen wachttijd en geen dB-drempel, en hangt niet af van de kalibratie: zij leest alleen de ruwe monsters. Daardoor kiezen twee meters naast elkaar die hetzelfde horen altijd hetzelfde kanaal — voorwaarde voor een zuivere vergelijking en correlatie.

De weegfilters lopen op beide kanalen continu door, elk met een eigen toestand. Een wissel kiest alleen welk kanaal de uitkomst levert; er ontstaat geen inschakelverschijnsel op het moment van wisselen. Het gebruikte kanaal staat bij elke seconde, en het dossier vermeldt de verdeling over de meetperiode.

Het resterende verschil tussen de twee kanalen na kalibratie is in de orde van 0,3 dB; de ruime marge van −3 dBFS zorgt dat de wissel ruim vóór clippen plaatsvindt.

Kalibratie en detectie

De kalibratie gebruikt een geluidskalibrator volgens IEC 60942 op 1 kHz. De meetpost herkent de kalibrator zelf op de lopende stroom en meet daarna beide kanalen in één fysieke handeling. Een kalibratie wordt alleen geaccepteerd als alle criteria slagen; elk criterium wordt met zijn waarde vastgelegd, zodat een afwijzing te verklaren is.

Na detectie wacht de meetpost 3 seconden en middelt dan 5 seconden. De offset per kanaal wordt pas na bevestiging opgeslagen, in een bestand buiten de software dat een update niet raakt.

Op hardware gemeten: de lineariteit op 94 dB (crestfactor 3,6 dB op beide kanalen) bevestigt dat het gevoelige kanaal op dat niveau niet comprimeert, en kalibreren op dat kanaal is dus veilig.

Voor, na en drift

Een kalibratie wordt gelabeld als vóór of na een meetperiode. Het verschil in offset per kanaal is de drift van het instrument over die periode; die wordt berekend, in het dossier vastgelegd en in het rapport getoond.

Voor de herleidbaarheid van een meetperiode kiest het rapport twee momenten: de laatste bevestigde kalibratie vóór de start en de eerste bevestigde kalibratie na het einde. Een latere kalibratie maakt een eerdere niet ongeldig. De apparatuurtabel toont beide, met tijdstip, referentieniveau en offset per kanaal.

Elke kalibratie wordt eerst lokaal vastgelegd en bij elke melding opnieuw aangeboden tot het platform hem bevestigt. Een kalibratie die is uitgevoerd maar het platform (nog) niet bereikte, gaat zo niet verloren. Wordt een kalibratie achteraf vanuit de meetpost nageleverd, dan behoudt hij zijn oorspronkelijke tijdstip en staat hij als nageleverd gemarkeerd.

Herleidbaarheid

Elke seconde draagt mee: of het actieve kanaal gekalibreerd was, welk kanaal het was, of de seconde compleet was, en de vlaggen van de tertsberekening. Het meetdossier per sessie bevat het serienummer van de microfoon, de kalibraties met alle detectiecriteria, de drift en een samenvatting van de bemonsteringsintegriteit.

“Verminderd” staat in het rapport nooit zonder de reden erbij.

Gaten en vlaggen

Een seconde is pas een volledige meting als er 48 000 monsters per kanaal zijn ontvangen. Alles daaronder wordt gemarkeerd, nooit stil gecorrigeerd.

Vlaggen veranderen nooit een meetwaarde. Ze reizen mee in de opslag, de verzending en de export, zodat een beoordelaar ziet welke seconden met voorbehoud zijn.

Een opslagfout bij één seconde wordt luid gelogd en geteld, maar kan de meting niet stilleggen. Een meetpost toont nooit een oud getal alsof hij meet: of een waarde vers is, wordt bepaald aan de hand van het tijdstip van de laatste echt ontvangen monsters.

Tijdbasis

Het tijdstip van een seconde komt van de bemonsteringsklok — een anker plus het aantal geleverde seconden — en niet van het moment waarop de software het blok ophaalde. Een ingehaalde achterstand krijgt zo opeenvolgende seconden in plaats van een klontering. Na een leeg of onvolledig blok, een teruggezette systeemklok of een achterstand van meer dan 30 seconden ankert de klok opnieuw.

De systeemklok wordt via NTP gesynchroniseerd; de synchronisatiestatus reist mee in de gezondheidsrapportage, en een sprong in de systeemklok wordt in de sessie gemarkeerd. Tijden worden in UTC opgeslagen en in Europe/Amsterdam getoond, zomertijd-correct.

Windows-specifiek

• Exclusieve modus. De microfoon wordt geopend in exclusieve WASAPI-modus, buiten de audio-engine van Windows om: geen automatische versterking, geen herbemonstering, geen geluidsverbeteringen, die elk de kalibratie ongemerkt zouden ongeldig maken. Lukt exclusieve modus op 48 kHz niet, dan weigert de meetpost met een duidelijke melding. Gedeelde modus is alleen mogelijk als bewuste, gedocumenteerde uitzondering en staat dan als degraded (niet klasse 1) in het dossier.
• Twee kanalen verplicht. Windows biedt dezelfde microfoon in meerdere varianten aan, ook als losse monokanalen. De software controleert dat de gekozen variant werkelijk twee kanalen op 48 kHz levert en weigert anders.
• Microfoonbinding. Alleen een apparaat met een USB-fabrikant- en productcode wordt geaccepteerd; interne microfoons en bluetooth worden daarnaast op naam uitgesloten. Het serienummer wordt per exemplaar uitgelezen (geverifieerd op twee exemplaren) en de kalibratie is eraan gebonden.
• Kalibratiepad gelijk aan het meetpad. De kalibratie opent exact dezelfde configuratie als de meting. Kalibreren in de ene modus en meten in de andere wordt geweigerd.

Bekende beperkingen

Verificatie

• Op hardware gemeten: apparaatherkenning, kanaaltoewijzing, het kanaalverschil (circa 40 dB in hetzelfde veld, opgevangen door de offset per kanaal), de volle-schaalwaarden, lineariteit en zuiverheid van de kalibratortoon.
• Kalibratie: twee offsets uit één handeling; geen sprong in LAeq bij de kanaalwissel; weigering bij een niet-gedetecteerde kalibrator; binding aan het serienummer.
• Integriteit: gedeeltelijke blokken, lege blokken, overloop en de klokherankering, elk met een eigen test.
• Duurzaamheid van de kalibratie: een update, herinstallatie of configuratiewijziging laat de offsets en het token ongemoeid; een kalibratie die tijdens een verbindingsstoring is uitgevoerd komt later alsnog op het platform aan.

Grootheden en normen

Per gerapporteerde grootheid de norm, of hij klasse 1 is, onder welke voorwaarde, en waar hij in de code getest wordt. De machineleesbare versie van deze tabel reist met elk record mee.

Frequentieweging A, C en Z

De A- en C-weging zijn digitale filters afgeleid van de analoge polen en nulpunten uit IEC 61672-1, via de bilineaire transformatie naar 48 kHz. Bij 1 kHz is de versterking exact 0,0 dB; tot 4 kHz ligt de respons binnen ±0,15 dB van de normtabel.

De bilineaire transformatie comprimeert het frequentiebereik vlak onder de Nyquist-frequentie. Daardoor valt de respons bij hoge frequenties iets te laag uit — nooit te hoog. De klasse-1-toleranties in tabel 3 van de norm zijn juist daar asymmetrisch ruim, omdat geen microfoon daar respons garandeert:

De native weging op 48 kHz is daarmee klasse 1 over de hele band, voor A en C. Een overbemonsterde variant is beschikbaar als nauwkeurigheidsverbetering voor spectra (≤ 0,9 dB bij 20 kHz), maar is geen voorwaarde voor klasse 1 en staat in productie uit. Z is ongewogen en heeft geen weegfilterfout.

De A- en C-correcties per tertsbandmidden die het platform gebruikt om spectra te wegen, worden door dezelfde rekenkern berekend.

Tijdweging, Lmax en Lmin

Fast en Slow zijn exponentiële middelingen van de gekwadrateerde, gewogen druk met tijdconstante τ = 0,125 s (Fast) en τ = 1,0 s (Slow), volgens IEC 61672-1 §5.7. De toestand loopt door over blokgrenzen, zodat er per seconde geen naad ontstaat.

Lmax en Lmin zijn het hoogste en laagste tijdgewogen niveau in het interval; de gebruikte tijdweging staat er altijd bij (LAFmax, LASmax). Lmax en de percentielen worden over hetzelfde, gelabelde venster bepaald en resetten per sessie, zodat bijvoorbeeld een kalibratiepiek niet doorwerkt in de meting erna.

Leq en vensters

Per seconde berekent de meetpost de Leq over exact 48 000 monsters. Langere vensters zijn energetische middelingen van die seconden (zie Eén canonieke berekening). Een seconde zonder meting telt niet mee als nul maar valt uit de middeling; de dekking van het venster wordt apart gerapporteerd.

Op het scherm lopen schuivende vensters met een stap van één seconde, zodat een lopend kwartier altijd actueel is. Het rapport toetst op vaste, klokgebonden vensters; zie Vaste en schuivende vensters.

Piek

LApeak en LCpeak zijn de werkelijke maximale absolute gewogen druk, niet een RMS-waarde. Bij een bemonstering van 48 kHz of meer worden ze als klasse 1 gelabeld.

Die 48 kHz-grens is een eigen, conservatieve ontwerpkeuze bovenop de norm: IEC 61672-1 toetst de piek via toonstoten, niet via een bemonsteringsdrempel. Met een Nyquist-frequentie van 24 kHz is de bovengrens van klasse 1 (circa 20 kHz) gedekt. Onder 48 kHz wordt de piek gelabeld als niet-klasse-1, nooit stil gerapporteerd.

Tertsbanden

De banddefinities volgen IEC 61260-1 (basis 10): middenfrequentie f_m = 1000 · 10^x/10 Hz, bandgrenzen f_m · 10^±1/20. Standaard 20 Hz tot 20 kHz; voor een laagfrequente campagne zijn de banden 10, 12,5 en 16 Hz beschikbaar. Banden met een bovengrens boven Nyquist worden overgeslagen, nooit verzonnen.

Filterbank — de meetgrootheid (Pi 5, Windows)

Per band een Butterworth-banddoorlaat (prototype-orde 4, dus 8e orde) op de exacte bandgrenzen, numeriek stabiel tot 16 Hz bij 48 kHz. Getoetst tegen de klasse-1-acceptatiepunten:

De filters slingeren in: de laagste banden hebben tot circa 1,8 s nodig. De eerste seconden na een verse start zijn daarom gemarkeerd; bij een doorlopende meting is er daarna geen inschakelverschijnsel meer.

FFT — weergave en energie (Pi Zero)

Op de Pi Zero worden de tertsen bepaald door het vermogensspectrum (Welch) per band te integreren. Dat behoudt de energie (Parseval) en is geschikt voor weergave, attributie en breedbandenergie, maar een FFT-bandsom is geen filter dat tegen het klasse-1-masker is getoetst. Elk record draagt daarom class1 = false, plus een vlag als de frequentieresolutie voor de laagste banden te grof is. LAeq en LCeq op de Pi Zero worden hierdoor niet geraakt; die komen uit de weegfilters.

Percentielen

Een percentielniveau L_n is het niveau dat n % van de tijd wordt overschreden. Een exacte L_n vraagt de snelle tijdgewogen reeks (circa tien waarden per seconde), niet de seconde-Leq's. Op de meetpost wordt L_n uit de Fast-reeks bepaald; op het platform, dat alleen seconden heeft, zijn percentielen een benadering per tijdvak.

Percentielen op het platform zijn daarom indicatief en geen dossierwaarde. Het dossier claimt alleen wat het exact kan onderbouwen: de seconde-Leq's, de energetisch afgeleide vensters en de IEC-weging.

Laagfrequente artefacten

Bij een laagfrequent zwaartepunt erft de breedbandwaarde de tolerantie van de dominante band — bij 16 Hz +2,5 / −4,5 dB. Tussen twee klasse-1-meters is op LCeq of LZeq dan geen ±1 dB te verwachten. Dat is normconform gedrag, geen meetfout.

• Plausibiliteitsvlag. Als LCeq meer dan 25 dB boven LAeq ligt, of het spectrale zwaartepunt onder 31,5 Hz valt, krijgt het record een vlag dat de laagste banden door wind, trilling of verre laagfrequente bronnen gedomineerd kunnen zijn. De vlag verandert nooit een meetwaarde.
• Geen extra filter in de meetketen. Een hoogdoorlaat maakt een grootheid niet “conformer” maar juist niet-conform, en gooit legitieme bas van een evenement weg. De genormeerde grootheden blijven ongefilterd.
• Afgeleide waarde ernaast. Een LCeq met een infrasone hoogdoorlaat (−3 dB bij 20 Hz) is beschikbaar als expliciet niet-klasse-1-interpretatie. Hij vervangt de LCeq nooit.

Weergave versus meetwaarde

Op het FOH-scherm zijn twee stromen te zien, en ze worden nergens door elkaar gebruikt:

Het weergavepad leest een kopie van de audio nadat het meetpad die heeft gekregen. Het kan het meetpad niet vertragen: loopt de weergave achter, dan worden beelden overgeslagen, nooit gebufferd. Het draait alleen als er iemand kijkt.

Ook de fijnere spectra (1/1 tot 1/24 octaaf) zijn weergave. Lage banden die met de gebruikte FFT-lengte niet op te lossen zijn, worden gemarkeerd in plaats van ingevuld.

Bekende beperkingen

Verificatie

Toepassingsgebied

Het platform toetst het gemeten niveau op een omgevingspunt aan de grens die voor dat meetpunt is ingesteld, over het interval dat daarvoor is ingesteld, in dB(A), dB(C) of beide. Het is bedoeld voor evenementen met een vergunning die grenswaarden op meetpunten stelt, voor vaste locaties met een geluidsvoorschrift, en voor meetcampagnes.

Een bronmeter (FOH) wordt niet getoetst. Zijn eigen limiet is een afspraak met de organisatie en wordt zonder oordeel getoond; de toets voor een podium is het bronplafond op de omgevingspunten.

Het toetskader is invoer, geen uitkomst

Het systeem leest geen vergunningen. Grenswaarde, maatgevend interval, maatgevende weging, dag/avond/nacht-indeling, gevelcorrectie en meetonzekerheid worden door de opsteller ingevoerd, op het meetpunt of in het eventdossier. Het rapport drukt het gebruikte toetskader volledig af, zodat een beoordelaar het tegen de eigen voorschriften kan leggen.

Er is precies één plek waar de geldende grens wordt bepaald, inclusief de klok (Europe/Amsterdam, zomertijd-correct) en de gevelcorrectie. Live-scherm, meetpost, statuspagina, historie, attributie en rapport lezen allemaal die ene uitkomst.

Eén grens, één venster

Per meetpunt is er één toetsblok: de geldende grens, het gemeten niveau als Leq over het maatgevende interval uit het 1 s-dossier, de staat en de maatgevende metric. Tegel, statusstip, samenvatting, kaart, sparkline, attributie en het begin en de duur van een overschrijding lezen dat blok. Er kan dus geen tegel “binnen de norm” zeggen terwijl de samenvatting een overschrijding telt.

Het maatgevende interval is een instelling per meetpunt (van 1 seconde tot een etmaal; gangbaar 1, 3, 5 of 15 minuten), met het interval uit het eventdossier als projectstandaard en 15 minuten als laatste terugval. Scherm en rapport toetsen op hetzelfde interval.

De 1 s-tegel op het scherm is informatief: rustiger vormgegeven, zonder grenslijn en zonder statuskleur. De norm geldt op het toetsinterval; een losse seconde rood kleuren zou een overschrijding suggereren die formeel niet bestaat.

Bij een flex-grens (regels per minimumduur) geldt per interval elke regel waarvan de minimumduur niet groter is dan het interval. Raken meerdere regels hetzelfde interval, dan geldt per waarde de strengste.

Eén oordeel

Of een venster onder, bijna op of over de grens zit, wordt op precies één plek in de code bepaald. Live-tegels, statuspagina, attributie, historie, tijdlijn, eventrapport, maandoverzicht en het FOH-scherm gebruiken die ene functie, met dezelfde waarschuwingsmarge:

Bij toetsing op beide wegingen geldt het zwaarste oordeel van de twee, en de metric met de krapste marge wordt als bepalend benoemd. Een scenariotest legt vast dat dezelfde meting op elk scherm dezelfde status geeft.

Zonder actuele data is er geen oordeel. Een meetpunt zonder contact, met een gestopte meting of met een microfoonprobleem toont zijn laatste waarden grijs als “niet actueel”, nooit in de kleur van het laatste oordeel.

Grensversies

Een grens kan tijdens een campagne wijzigen, bijvoorbeeld na overleg met de gemeente. Elke wijziging wordt opgeslagen als nieuwe versie met het moment waarop hij inging. De oude versie blijft bestaan.

Historie, narekenen en het eventrapport toetsen elk venster aan de versie die op dat meetmoment gold, niet aan de huidige. Een rapport dat na een grenswijziging wordt gemaakt, verandert zo niet met terugwerkende kracht.

dB(A) en dB(C)

Per meetpunt is vastgelegd of getoetst wordt op LAeq, LCeq of beide (standaard beide). Bij muziek haalt een basrijk podium de gevel in dB(C) vaak eerder dan in dB(A); een oordeel op alleen dB(A) is dan vertekenend.

• De keuze wordt gefilterd op wat er werkelijk aan grens is ingesteld: “beide” zonder LCeq-grens doet niet alsof er op dB(C) getoetst wordt.
• Overschrijdingen worden per metric geteld; het totaal is de vereniging (een seconde die beide grenzen raakt telt één keer).
• De bron-attributie en het advies volgen de metric met de krapste marge: waar dB(C) het oordeel draagt, staat alles in dB(C).
• Een grens die niet maatgevend is, gaat niet naar de meetpost; die bewaakt elke grens die hij krijgt.

Gevelcorrectie

Een meetpost binnen circa 2 m van een gevel meet de reflectie van die gevel mee. De gevelcorrectie wordt per meetpunt ingevoerd en gaat bij de grens op, nooit van de meetwaarde af:

De gemeten waarde blijft zo de gemeten waarde en is rechtstreeks terug te vinden in het secondedossier; de grens draagt zijn opbouw zichtbaar mee. De correctie wordt nooit afgeleid uit de afstand: zonder bewuste invoer is hij 0.

Vaste en schuivende vensters

Het scherm toont schuivende vensters met een stap van één seconde: het lopende kwartier is altijd actueel. Het rapport toetst op vaste, klokgebonden vensters (bijvoorbeeld :00, :15, :30, :45 bij een kwartier), zoals een handmatige toetsing dat ook doet.

Het maximum over schuivende vensters is altijd groter dan of gelijk aan dat over vaste vensters. Een moment dat op het scherm net rood was, kan in het rapport dus binnen de grens vallen; het rapport vermeldt dit in de verantwoording.

Een interval-Leq draagt het tijdstip van zijn afsluiting. Het rapport drukt bij een overschrijding het begin van het venster af, zodat een handhaver geen tijdstip leest dat een heel interval te laat ligt.

Piekgeluid

Eén seconde van 95 dB tilt een kwartier-Leq van 60 dB over een grens van 65 dB, en laat hem daar een kwartier staan. Iemand die naast een omgevingsmicrofoon roept, of een klap, geeft zo een “overschrijding” die niets met de bron te maken heeft. Zulke vensters worden apart benoemd als piekgeluid.

De regel

1. Neem de 1 s-niveaus van het venster.
2. Kap de luidste 5 % van de seconden (minstens 3) af op het niveau van het 95e percentiel en bereken de Leq opnieuw.
3. Het venster is piekgestuurd als de echte Leq op of boven de grens zit, de Leq zonder pieken eronder, én de luidste seconde minstens 8 dB boven het afkappunt uitspringt.
4. Anders is de overschrijding aanhoudend.

Bij muziek is de hele verdeling hoog en verandert afkappen de Leq nauwelijks. Bij een schreeuw zit alle extra energie in een paar seconden. De eis van 8 dB voorkomt dat dynamische muziek die net over de grens zit als piekgeluid wordt aangemerkt; dan moet het podium wel echt zachter.

Vensters korter dan een minuut worden niet geclassificeerd: een norm op 1 seconde is zelf een piekwaarde.

Wat er niet verandert

• Het dossier. De seconden boven de grens blijven geteld. De gemeten Leq blijft de gemeten Leq.
• Het rapport verzwijgt niets. Piekgeluid telt niet als overschrijding door de bron, maar staat in de dag- en eindconclusie, in een eigen tabel met de Leq gemeten, de Leq zonder pieken en de luidste seconde, en in de CSV met de onderbouwing per regel.

Wat wel verandert, is de kleur (paars in plaats van rood), het advies (geen podiumadvies) en de melding (apart benoemd, minder vaak).

Meetonzekerheid

De meetonzekerheid wordt in het eventdossier vastgelegd (standaard 1 dB, passend bij een klasse-1-meting). Het rapport hanteert hem als grens:

Beide lijsten staan in het rapport. Vermeldingen weglaten zou het rapport netter maken dan de werkelijkheid; ze meetellen zou een overschrijding beweren die niet hard te maken is.

Dekking en niet getoetst

Een venster wordt alleen getoetst als het voldoende geldige seconden heeft: de dekkingsdrempel is 90 %. Per meetpunt en per dag krijgt de toetsing een van vier uitkomsten:

Alles behalve “getoetst” leidt in de dagconclusie, de resultaattabel, de CSV en de eindconclusie tot niet getoetst — nooit tot “geen overschrijdingen” of “voldaan”. Valt een meetpost uit, dan staat dat in het oordeel, niet alleen in de opmerkingen. De resultaattabel heeft een kolom Dekking.

Headroom-projectie

Op het FOH-scherm staat hoeveel ruimte er in het lopende venster nog is. Dat is een projectie, geen meetwaarde: hij neemt aan dat het recente niveau (laatste minuut) aanhoudt, en elk resultaat is met die aanname gelabeld.

De berekening is exact op het energiebudget van het venster. Met grens L_g, vensterlengte T, verstreken tijd t en het tot nu toe bereikte niveau L_t:

Het scherm toont dat als “resterend venster mag gemiddeld ≤ X dB” en, als het niveau aanhoudt, de tijd tot de grens. De berekening komt uit de ringbuffer van het schuivende venster, zodat de volgorde van de geschiedenis meetelt en de projectie bij een opbouwende show nooit te optimistisch uitvalt. Zijn er meerdere grenzen, dan zegt de projectie welke het eerst raakt.

Bekende beperkingen

Verificatie

• Eén grens overal: voor een meetpunt met gevelcorrectie geven tegel, sparkline, samenvatting, status en overzicht dezelfde grens en dezelfde waarde; een toetsinterval van 1 minuut geldt op het scherm én in het rapport; tegen een dB(C)-grens is alles dB(C).
• Eén oordeel: een scenariotest geeft dezelfde status op elk scherm en in elke uitvoer.
• Klok en grensversies: dag/avond/nacht-overgangen en de zomertijdwissel; een venster over een periodewissel krijgt de juiste grens als stapfunctie; een gewijzigde grens werkt niet terug.
• Piekgeluid: een schreeuw in een stil venster is piek; dynamische muziek net over de grens is aanhoudend; het rapport, de historie en de live-tegels classificeren hetzelfde venster gelijk.
• Rapportwaarden narekenen: de maxima en overschrijdingen in het rapport worden in een test onafhankelijk uit de seconden herberekend.
• Niet getoetst is niet getoetst: uitval, ontbrekende normen en onvoldoende dekking leiden in elke uitvoer tot “niet getoetst”.

Toepassingsgebied

De bron-attributie bepaalt per omgevingspunt welke bron of bronnen het gemeten niveau veroorzaken, hoeveel dB elke bron bijdraagt, met welke zekerheid, en of dat stabiel is. Daarvan afgeleid: het bronplafond per podium en een bijsturingsadvies.

Voorwaarde is dat de bronnen gemeten worden: per podium een bronmeter (FOH) in hetzelfde project, met coördinaten. Een variant die het bronniveau reconstrueert uit alleen omgevingspunten is voorbereid maar niet beschikbaar. Attributie vormt alleen paren binnen één project.

De methode is statistisch en uitlegbaar; er zit geen getraind model in. Elk getal is terug te voeren op de seconden van bron en punt.

Status: uitleg, geen toetsing

Getoetst wordt op het gemeten niveau van het omgevingspunt. De attributie verklaart dat niveau en verandert het nooit. In het rapport staat de bepalende bron bij een overschrijding als gemeten correlatie, met aandeel, correlatiepiek en zekerheid; zonder bronmeter of met lage zekerheid staat er waarom er niemand is aangewezen. Het rapport wijst nooit zonder grond aan.

Overdracht per band

De overdracht ΔL(b) van bron naar punt wordt per tertsband geschat, omdat bas over afstand aankomt en hoog wegvalt. Het bandniveau op het punt is de energetische som van de bronbijdrage en de achtergrond:

ΔL en de achtergrond worden samen geschat met een robuuste lineaire fit van E_punt op E_bron: de helling geeft de overdracht, het snijpunt de achtergrond. Een naïeve schatting L_punt − L_bron zou de achtergrond meenemen zodra de bijdrage die nadert — in een simulatie van een punt op enkele kilometers 2,8 dB te hoog — en de achtergrond in de decompositie dubbel tellen. Bij te weinig variatie in de bron valt de schatter terug op de mediaan.

Een seconde telt alleen mee in de schatting als de bron in die band de andere bronnen met minstens 6 dB overstijgt en het punt minstens 3 dB boven zijn eigen L90-achtergrond ligt. Het leervenster is 20 minuten; onder 20 bruikbare seconden heet de overdracht zwak.

Looptijd en correlatie

Geluid van een podium op 500 m komt circa anderhalve seconde later aan. De looptijd τ wordt geschat met genormaliseerde kruiscorrelatie tussen de reeksen van bron en punt, over 0 tot 15 seconden (circa 5 km), met sub-seconde-nauwkeurigheid door parabolische interpolatie rond de piek.

• τ wordt op LAeq én LCeq geschat. Een bron die over afstand vooral in de bas doorkomt, correleert scherp in dB(C) en vlak in dB(A). Zeggen beide hetzelfde (binnen de tolerantie), dan stijgt de zekerheid; zijn ze het oneens, dan daalt hij. Het scherm toont “A+C eens” of “A en C oneens”.
• Een looptijd valt zelden op een hele seconde. De bronreeks wordt daarom met een fractie van een seconde verschoven door de twee buurseconden naar energie te mengen; zo komt de energie in de juiste seconde terecht.
• τ wordt vergeleken met de afstand gedeeld door de geluidssnelheid (340 m/s). Wijkt hij meer dan 2,5 s af, dan heet de overdracht onbetrouwbaar.

De afstandstoets

Twee reeksen die allebei een dagritme volgen, correleren vanzelf. Een rapport dat daarop een podium aanwijst, wijst het verkeerde aan. Daarom krijgt de fysica het laatste woord: een bron gemeten op afstand r₁ levert op afstand r₂ hooguit

met een bewust lage luchtdemping A_atm. Bodem, afscherming en begroeiing (alle ≥ 0) worden weggelaten: de toets rekent de gunstigste uitkomst voor de bron, zodat hij nooit een echte bron wegdrukt. C is een ruime marge voor richtwerking, bodemreflectie en meewind. Met de bètageometrie (gebouwen en maaiveld) worden bodem en afscherming een getal en kan de marge naar 6 dB; de uitkomst is dan altijd gelijk aan of lager dan zonder geometrie.

Voorbeeld: een FOH-meter op 50 m van het podium meet 55 dB(A); op 500 m kan daarvan hooguit circa 45 dB(A) aankomen. Meet het punt 55–60 dB(A), dan is dat 3–10 % van de energie — uitgesloten als verklaring. Bij een podium dat echt draait (95–105 dB(A) op de FOH) slaat de toets niet aan.

Een uitgesloten bron krijgt een lage zekerheid wat de correlatie ook zegt, zijn bijdrage wordt begrensd op wat er hooguit kan aankomen, en het scherm zegt waarom (“op 701 m hooguit 38 dB: kan dit niet zijn”). Per bronmeter wordt de afstand tot het podium ingevoerd (leeg: 50 m). Overschatten maakt de toets hooguit slapper, nooit onterecht streng. Bron en punt binnen 25 m van elkaar: geen bewering.

Decompositie

Per toetsingsinterval wordt het gemeten niveau op het punt verdeeld over:

• de voorspelde bijdrage per bron, energetisch gesommeerd over de banden in de maatgevende weging;
• de achtergrond, uit de gezamenlijke schatting;
• een expliciet onverklaard residu. Ligt dat minder dan 6 dB onder het gemeten niveau, dan heet het model niet sluitend.

Banden binnen 6 dB onder de sterkste band heten dragend: daar zit de overschrijding, en daar moet worden ingegrepen. Een bron heet pas “dominant sinds” na 18 aaneengesloten seconden.

Zekerheid

De zekerheid is een score uit drie delen: de spectrale overeenkomst tussen bronbijdrage en punt, de scherpte van de correlatiepiek, en de kwaliteit van de overdrachtsschatting. Boven 0,75 heet hij hoog, boven 0,45 midden, daaronder laag.

Een herkende looptijd verhoogt de zekerheid alleen op korte afstand. Op honderden meters wordt de looptijd door de spreiding binnen het venster onbetrouwbaar, en mag hij de zekerheid niet opdrijven.

Lijken twee bronnen spectraal op elkaar, dan daalt de zekerheid eerlijk mee: het systeem kan ze dan minder goed scheiden en zegt dat. Weer verlaagt de zekerheid niet — regen of meewind verklaart, maar weerlegt niet — maar staat als eigen voorbehoud bij de uitleg.

Een conclusie die staat

Een conclusie die elke paar seconden van bron of staat wisselt, is op een FOH-scherm onbruikbaar. De bepalende bron per punt en de plafondstaat per bron, punt en metric wisselen daarom pas als de nieuwe uitkomst standhoudt:

De getallen binnen dezelfde staat lopen live mee. Tijdens een wissel in wording staat het vorige beeld met “wordt bevestigd” en het aantal seconden. Het advies hoort altijd bij de bevestigde bron. De hysterese verandert geen toetsing: die loopt op het gemeten niveau.

Bronplafond en advies

Het bronplafond is het hoogste niveau op de eigen FOH-meter waarbij elk omgevingspunt binnen zijn grens blijft, per metric. Omdat de overdracht ΔL constant is, is de ruimte op het punt gelijk aan de ruimte op de eigen meter:

waarin E_overig de energie van alle andere bijdragen op het punt is (andere bronnen en achtergrond, onveranderd) en E_bron de huidige bijdrage van deze bron. Het krapste punt en de krapste metric bepalen het plafond. Daarnaast:

• Samen — de ruimte als alle podia tegelijk evenveel omhoog gaan, met dezelfde energetische som.
• Advies — bij een overschrijding de werkelijk benodigde reductie gegeven de overige bijdragen, de dragende banden, en teruggerekend naar de schaal van de eigen FOH-meter.

Het advies is dezelfde berekening als het plafond, op het scherm in steekwoorden en in het rapport in zinnen.

Welke data meetelt

Seconden met een bemonsteringsgat of in de inslingertijd van de tertsfilters tellen niet mee in de schatting van de overdracht, zodat die niet leert van inschakelverschijnselen. Het gemeten niveau van het toetsinterval gebruikt wél alle seconden: het gemeten niveau is het gemeten niveau.

Alleen bronnen die in het leervenster minstens de helft van de seconden meten, doen mee in de gezamenlijke schatting; één stille bron kan zo de verdeling van de andere niet platleggen. Per punt staat in een databasisblok op welke tertsmethode de banden rusten, hoeveel seconden er waren, hoeveel er in de schatting gingen en hoeveel er (en waarom) zijn uitgesloten.

Audit tegen de waarheid

Voordat het platform breed gedeeld werd, is de hele correlatieketen getoetst op synthetische festivaldata waarvan per seconde bekend is wat elk podium en de achtergrond bijdragen: twee podia op 120 tot 800 m, looptijden met een fractie van een seconde, muziek die vrijwel onafgebroken speelt, passerend verkeer, een podium dat uitgaat terwijl zijn bronmeter offline is, en dynamische muziek net over de grens. Dat leverde echte fouten op, die zijn hersteld:

Wat een gebruiker nu mag verwachten, is per scenario in tests vastgelegd:

• de bepalende bron klopt, of een gelijkspel wordt als gelijkspel benoemd;
• een advies “X dB zachter”, toegepast op de ware bijdragen, brengt elke maatgevende metric onder de grens;
• als de achtergrond boven de grens zit, komt er geen podiumadvies;
• de bijdrage van de bepalende bron zit binnen 1 dB van de waarheid;
• dynamische muziek net over de grens is geen piekgeluid.

Bekende beperkingen

Verificatie

• Grondwaarheid: de scenario’s uit de audit lopen als vaste tests mee bij elke wijziging.
• Afstandstoets: het voorbeeld uit de verantwoording, de grens bij 25 m en het effect van een overschatte afstand.
• Correlatieproeven in het veld met meerdere podia en omgevingspunten tegelijk.
• Eén rekenpad: live-scherm, FOH-scherm, meldingen en rapport roepen dezelfde motor aan. Het rapport rekent een overschrijding na op het moment zelf, met hetzelfde leesvenster en dezelfde hysterese als live.

Toepassingsgebied

Het akoestisch onderzoek bepaalt hoeveel muziekgeluid er in een ruimte kan — typisch een horecazaak — zonder dat de grens op de gevels of in aanpandige woningen wordt overschreden. Het voert de substitutiemethode uit bijlage IVh van de Omgevingsregeling live uit met de bestaande meetposten: één zaalmeter in de ruimte en één tot drie omgevingsmeters op de toetspunten.

Na elke ruis-aan-meting staat binnen ongeveer een minuut per toetspunt en per dagdeel het maximale muziekniveau in de ruimte op het scherm.

De substitutiemethode

Bijlage IVh §3.3 (methode II.9) beschrijft drie metingen: het kunstbronniveau, de immissie door de kunstbron en het stoorgeluid. Hier:

• Zend — de zaalmeter meet de roze ruis in de ruimte (L_zend).
• Ontvangst — de omgevingsmeter meet wat er op het toetspunt aankomt terwijl de ruis aan staat (L_ontv).
• Stoor — de omgevingsmeter meet het achtergrondniveau vóór en ná de ruis (L_stoor).

Per tertsband van 50 tot 5000 Hz volgt de overdracht:

IVh noemt het intermitterend aan- en uitzetten van de kunstbron als controle op stoorgeluid; dat is de vóór/ná-opzet. Hoe vóór en ná te combineren schrijft de bijlage niet voor. Gekozen is het energetisch gemiddelde van beide. Het verschil per band staat erbij als kwaliteitsindicator, met een waarschuwing boven 3 dB (instelbaar).

Vensters en meetduur

De vensters worden automatisch herkend op de zaalmeter: ruis aan is het stuk boven een drempel (standaard 95 dB(A)), met afgekapte flanken, een stabiliteitscontrole en controle op oversturing. Het stoorvenster is het stille stuk ervoor en erna, tot 300 s.

De klokken van zaalmeter en omgevingsmeter worden onderling vergeleken; een klokverschil wordt gecorrigeerd en opgeslagen. Met “Snelle upload” sturen de meetposten hun seconden elke 5 s in plaats van elke 30 s.

Stoorgeluidcorrectie

Bijlage IVh §2.1.1 en §2.2.3, formules 2.1 en 2.2:

De bijlage begrenst de correctie, niet het verschil: hooguit 7 dB per band (methode II), en de correctie mag het totale niveau met niet meer dan 3 dB verlagen.

• Per band volgt de correctie formule 2.2, begrensd op 7,0 dB. Een begrensde band krijgt L_i = L_ontv − 7. Dat is een bovengrens van het echte bronniveau; ΔL is daarmee een ondergrens en Lmax ligt aan de veilige kant. De band telt mee, maar wordt gemeld met het advies de ruis harder of langer te laten staan.
• Totaal — verlaagt de correctie het A-gewogen totaal met meer dan 3 dB, dan is de meting ongeldig met de reden “IVh §2.2.3”.
• Tertsen in plaats van octaven. De bijlage spreekt van octaafbanden; de kern rekent in tertsen. 7 dB per terts is strenger: een octaaf kan nooit meer gecorrigeerd zijn dan zijn zwaarst gecorrigeerde terts.

Ter vergelijking zijn per onderzoek twee andere regels in te stellen: de ruwe formule zonder grenzen (voor gelijkheid met het bestaande rekenblad) en de vuistregel “minimaal 3 dB verschil per band”. De bijlage-IVh-regel is de standaard.

Meetpositie en gevel

• Gemeten wordt zo mogelijk het invallend geluid. Moet het niveau vóór een gevel bepaald worden, dan op 2 m voor het verticale vlak (§2.2.4). Meethoogte bij ontbrekende specificatie minstens 1,5 m.
• C_g = −3 dB volgt automatisch voor een toetspunt van het type gevel (microfoon op ±2 m voor de gevel: de gemeten ontvangst bevat de reflectie, het beoordelingsniveau is invallend). C_g = 0 voor in- en aanpandige punten.
• Staat een microfoon vlak op de gevel (minder dan 0,5 m), dan meet hij drukverdubbeling (+6 dB) en is −3 dB te weinig. Plaats de omgevingsmeter op ±2 m voor de gevel en leg hoogte en verdieping vast bij het toetspunt.
• Kalibratie vóór en na elke meetserie; de kalibratiestatus van beide meetposten wordt bij elke meting opgeslagen. Wijkt die meer dan 0,5 dB af, dan opnieuw meten (§2.2.5.1).

Van overdracht naar Lmax

Met de gemeten overdracht en een muziekspectrum S (per terts, genormaliseerd op een referentieniveau L_ref) volgt het niveau op het toetspunt, het beoordelingsniveau en het maximale niveau in de ruimte per dagdeel:

Omdat L_ontv,S lineair met L_ref meeschuift, is Lmax onafhankelijk van de gekozen L_ref; L_ref blijft in de uitkomst staan voor herleidbaarheid. Per toetspunt wordt dit gedaan voor elk spectrum in de bibliotheek; het maatgevende spectrum en het maatgevende toetspunt (het laagste Lmax) staan groot in beeld.

De rekenkern is vergeleken met een vastgelegd praktijkgeval uit het bestaande rekenblad. Onder de bijlage-IVh-regel is de uitkomst daar identiek (Lmax dag 94,74 / 93,46 / 91,06 dB(A) voor drie spectra).

dB(C) ernaast

Bijlage IVh toetst in dB(A), en dat blijft zo. Omdat de tertsen bekend zijn, geeft de kern daarnaast elke uitkomst ook C-gewogen, zonder extra meting: per band de A-weging eraf en de C-weging (IEC 61672-1) erbij. Per meting staan zend, stoor, ontvangst en L_i in dB(A) én dB(C), en Lmax ook in dB(C):

Het verschil dB(C) − dB(A) van een spectrum is niveau-onafhankelijk. Dat is de verhouding waarop een vaste zaalmeter of omgevingsmeter later wordt ingesteld en gehandhaafd. K₃ en C_g gelden alleen voor de A-toetsing.

Gecombineerd gebruik

Bij meerdere ruimtes die tegelijk muziek maken, is per toetspunt en periode het totale beoordelingsniveau de energetische som van de bijdragen per ruimte. Staan een of meer ruimtes vast, dan volgt het maximum voor de vrije ruimte uit:

waarin c het verband is tussen L_ref en de bijdrage van die ruimte (L_Ar = L_ref + c). Het minimum over de toetspunten is maatgevend.

Opslag en narekenen

Per meting (ruimte × opstelling × toetspunt × herhaling) wordt opgeslagen:

• de ruwe 1 s-rijen van zaal en ontvangst over alle vensters, met de tertsen, integriteit en kanaal;
• de band-Leq’s van zend, stoor vóór, stoor ná, gecombineerde stoor en ontvangst;
• de exacte venstergrenzen en de detectieparameters;
• de meetposten, hun kalibratiestatus, de klokoffset en het weer;
• normen, K₃, C_g, L_ref en de volledige spectrabibliotheek met versie;
• de versie van de rekenkern en van de vensterdetectie.

Metingen en correcties zijn onveranderlijk: de database weigert wijzigingen. Een correctie (bijvoorbeeld een handmatig verschoven venster) is een nieuwe, aparte regel met reden. Elke meting is exact na te rekenen, uit de band-Leq’s of helemaal opnieuw uit de ruwe seconden. Het Excel-bestand per toetspunt volgt de opbouw van het bestaande rekenblad, met een extra blad met de vensters.

Bekende beperkingen

Het eventrapport

De opbouw van het eventrapport is niet bedacht maar overgenomen van achttien handmatige meetrapportages uit 2024–2026, die alle achttien dezelfde volgorde hanteren:

1. Colofon — opdrachtgever, opsteller met adres en telefoon, zaak- en vergunningkenmerk, de verzegelingscode, en een paginakop met kenmerk en paginanummer op elke pagina.
2. Inleiding — of er gemeten is in opdracht van de organisatie (bewaken en bijsturen) of van de gemeente of omgevingsdienst (controleren of aan de grenzen is voldaan). Dat bepaalt de doelstelling en de toon van de conclusie.
3. Norm — grenzen (met eventuele grensversies), toetsinterval, weging, meethoogte, meterstand, gevelcorrectie, niet-toegepaste correcties, meetonzekerheid.
4. Meetopstelling — situatiekaart met genummerde meetpunten, schaalbalk, noordpijl en het aangestipte evenemententerrein; de meetketen per meetpost (microfoon met type, serienummer en klasse, platform en softwareversie); kalibraties vóór en na, drift, en wie live kon meekijken.
5. Meetpunten — per punt de plek, de gevel en de motivering van de keuze.
6. Resultaten per eventdag — per meetpunt het maximum van LAeq en LCeq op het toetsinterval tegen de eigen grens, de dekking, de overschrijdingen in woorden (tijdstip, aantal, duur, hoeveel dB) met de bepalende bron, piekgeluid in een eigen tabel, een dagcurve met beide wegingen en beide grenzen, en het bepalende meetpunt van de dag (de kleinste marge, niet het hoogste getal).
7. Opmerkingen en conclusie — uitval, gaten, vermeldingen binnen de meetonzekerheid, piekgeluid, handelen tijdens het evenement.
8. Bijlagen — de cijfers per venster, de vensters buiten de toetsing, handmetingen, het logboek.

De meetketen in het rapport is de werkelijke: de microfoon wordt gevuld uit wat de meetpost zelf meldt, en overschrijven kan alleen met een reden die in het dossier en het auditspoor komt. De klasse-uitspraak is precies: de microfoon voldoet aan de opgegeven klasse en de keten is vóór de meting gekalibreerd; het is geen typegoedkeuring van het complete instrument. Een microfoon van onbekende klasse heet zo, en staat in de lijst “ontbreekt”.

Podiummeters staan per dag in een eigen tabel met hun Leq over de speeltijd, ter informatie. Ze worden nooit getoetst en komen niet in de conclusie. Een project met alleen een FOH-meter krijgt een rapport dat zegt wat er gedraaid is en dat er niet getoetst is.

Toetsvenster en interval

De eventtijden zijn het toetsfilter. Per eventdag een datum met speeltijden; het toetsvenster is de speeltijd plus een marge aan weerszijden (standaard 30 minuten). Opbouw, soundcheck en een vuilniswagen ’s ochtends horen niet in een toetsing; geluid dat vijf minuten voor aanvang al uit de installatie komt juist wel. Een eindtijd vóór de begintijd (19:00–01:00) loopt door over middernacht.

Getoetst wordt op het interval dat de vergunning voorschrijft, teruggerekend uit het secondedossier en niet uit een samenvatting. Een vergunning die 3 minuten voorschrijft wordt op 3 minuten getoetst; op een kwartier zou precies de piek uitmiddelen waar het om gaat.

Eerlijk boven volledig

Uitval, gaten, dekking onder 100 %, verminderde herleidbaarheid en ontbrekende dossiervelden staan in het rapport, met een waarschuwingsblok bovenaan zolang het dossier niet af is. Een rapport dat stelliger oogt dan de gegevens dragen, is in een handhavingsgesprek waardeloos.

• Uitval die alle meetposten tegelijk treft, staat als één opmerking (“alle meetpunten: geen meetgegevens tussen 21:30 en 22:14”).
• Een handmeting op een meetpunt krijgt de continue meting van hetzelfde tijdvak ernaast, met het verschil en per dag het gemiddelde verschil. Op een woningpunt zonder meetpost is er geen vergelijking en nooit een prognose.
• Piekgeluid staat in een eigen tabel met de Leq gemeten, de Leq zonder pieken en de luidste seconde. Het telt niet als overschrijding, maar wordt ook niet verzwegen.
• Een apparatuurtabel zonder ingevulde handmeter of kalibrator wordt weggelaten in plaats van met lege cellen afgedrukt.

Concept en vrijgave

Een rapport is een concept, met CONCEPT in de voetregel, tot iemand met rapportrechten het vrijgeeft. Vrijgeven verzegelt het rapport zoals het op dat moment is, met “vrijgegeven door” en het tijdstip.

• Alleen een vrijgegeven rapport is via een deel-link te zien (per link instelbaar; standaard niet voor buren).
• Intrekken haalt het rapport van de links; de verzegeling blijft bestaan.
• Een nieuw rapport over dezelfde periode is een nieuwe vrijgave met een eigen verzegeling.

Vijf vormen, één berekening

PDF en Word worden gelezen uit het gerenderde HTML-rapport, niet opnieuw opgebouwd: dezelfde getallen, dezelfde zinnen. Dezelfde database en hetzelfde dossier leveren hetzelfde document, zodat een verzegeling er zinvol overheen kan.

De ondergrond van de situatiekaart komt van PDOK en wordt in het bestand ingebed. Is de kaartdienst onbereikbaar, dan valt de kaart terug op een schema en zegt het bijschrift dat de bebouwing ontbreekt; een kaartserver houdt een rapport nooit tegen.

Bewijs-audio

De opname-trigger draait op de meetpost en is een gewogen score uit drie lagen: het niveau ten opzichte van de grens, de opvallendheid ten opzichte van de zelf geleerde achtergrond (werkt dus ook zonder grens), en hoe goed die achtergrond al geleerd is. De attributie weegt mee: geluid dat met hoge zekerheid aan een bekende bron is toegewezen is minder opnamewaardig; een groot onverklaard residu juist meer. Een quotum per uur en het onderdrukken van gelijkende geluiden voorkomen dat het archief volloopt.

De opname gebruikt de audio die de meetlus toch al heeft — er is geen tweede microfoontoegang — en coderen en verzenden gebeuren in een aparte draad. De meting kan er niet door vertragen.

Of een meetpost opneemt, beslist het platform uit de projectinstelling (privacypoort, standaard uit), de rol van het meetpunt en een eventuele afwijking per meetpunt. Dezelfde beslissing wordt bij de melding én bij ontvangst van een fragment toegepast: een meetpost met verouderde instellingen kan geen fragment afleveren dat niet mag.

Classificatie

Op het platform wordt elk fragment geclassificeerd met YAMNet, een openbaar model voor geluidsherkenning dat getraind is op AudioSet, en vertaald naar een beperkte set geluidssoorten. De zekerheid is eerlijk: boven 0,60 stellig, daaronder “waarschijnlijk …, niet zeker”, en daaronder “onbekend”. Ontbreekt het model of de runtime, dan wordt “onbekend” vastgelegd en blijft het bewijskaartje compleet.

De meerwaarde zit in de combinatie met de attributie:

De classificatie is een hulpmiddel bij de beoordeling. Zij verandert geen meetwaarde en geen toetsing.

Verzegeling

Een verzegeling is een onveranderlijk artefact dat later als bewijsstuk dient. Ze bevat:

• het rapport zelf, exact zoals gegenereerd — geen verwijzing ernaar;
• twee SHA-256-hashes: één over het rapport, één over de onderliggende meetgegevens, met per meetpunt een deelhash zodat een verificatie kan zeggen wélk punt is veranderd;
• het tijdstip van verzegeling;
• wat ze dekt: welke meetpunten, welke periode;
• de kalibratieketen en apparaatidentiteit over die periode, inclusief een eventuele markering van verminderde herleidbaarheid.

De datahash gaat over de minuutsamenvattingen, niet over de ruwe seconden. Dat is een bewuste keuze: de verzegeling bestaat om de ruwe seconden later te mogen opruimen, en een hash die daarvan afhangt zou onbruikbaar worden op het moment dat hij nodig is. Per blok gaat alles mee wat het rapport gebruikt, inclusief het aantal onderliggende seconden, zodat ook een stilzwijgend aangevulde meting opvalt. De hashes worden over canonieke JSON berekend (gesorteerde sleutels, vaste scheidingstekens), zodat een andere volgorde geen andere hash geeft.

Er is geen wijzigingspad. Een correctie is een nieuwe verzegeling die naar de vorige verwijst: een keten, geen overschrijving.

Openbare controle

De verzegelingscode staat in het colofon, in de voet van de HTML-versie en op elke pagina van de PDF en het Word-document. Op /controle/<code> kan iedereen zonder inloggen nagaan: de periode, de meetpunten, de datum van verzegelen, en of de meetdata op het platform nog overeenkomt met de hash. De pagina geeft geen dossiergegevens prijs.

Opruimen

Opruimen is de enige handeling in het systeem die bewijs kan vernietigen, en is daarom omslachtig waar een vergissing onherstelbaar is.

Eerst een proefdraai die niets wijzigt; de telling in de proefdraai en de verwijdering gebruiken letterlijk dezelfde selectie, dus de proefdraai is een belofte en geen schatting. De uitvoering accepteert alleen een plan uit die proefdraai en vraagt de naam van het project of meetpunt overgetypt. Een controlespoor legt vast wie, wanneer, welk bereik, onder welke verzegeling en hoeveel er werkelijk weg is.

Nooit weg: de identiteit van een meetpunt, de kalibratiegegevens, de verzegelingen en het controlespoor.

Bekende beperkingen

Toepassingsgebied

Twee bètafuncties rekenen van de gemeten bronnen naar plekken waar geen meetpost staat:

• De kleurenkaart (2D en 3D): het geluidsniveau over het terrein en de omgeving, met vlakken van 5 dB op het scherm en contourlijnen met labels in een rapport.
• De gevelprognose: een live schatting van LAeq en LCeq op woningpunten — locaties met een grens uit de vergunning maar zonder meetpost.

Beide staan per project achter een vlag die standaard uit staat, en zijn alleen voor Nederland beschikbaar (de geometrie komt uit Nederlandse registraties).

De harde grens

Toetsing gebeurt uitsluitend op gemeten punten. De kaart is beeld en de prognose is een schatting. Dat is structureel vastgelegd: de modules voor toetsing, status, meldingen, attributie, afleiding, samenvatting, bewijs en het eventrapport kunnen de kaart- en prognosemodule niet eens importeren, en een test controleert dat. Een tweede test vult de kaart met onzin en bewijst dat geen enkele marge, status of overschrijding meebeweegt.

Elke prognosewaarde draagt het label prognose — niet gemeten, niet getoetst: in de gegevens, op elk woningpunt, op de kaart en in elke regel van de CSV-export. Een prognose krijgt geen rode of groene kleur, maar een getal met bandbreedte naast de grens. Een prognose komt nooit in het eventrapport.

Geometrie en databronnen

Per project worden de gegevens één keer opgehaald en per bron-puntpaar als hoogteprofiel bewaard. Elke storing valt stil terug op de situatie zonder geometrie, met de reden erbij.

De overdracht volgt ISO 9613-2 (geometrische uitbreiding, luchtdemping volgens ISO 9613-1, bodem, afscherming) en de meteocorrectie C_met volgens ISO 9613-2 §8 met de sectorweging van de Eventscan. Dit zijn letterlijk dezelfde rekenregels als in de Eventscan van dB Brothers Scan, uit één gedeeld pakket met een eigen versienummer.

Overdrachtsmatrix

De demping van een bron naar een rasterpunt hangt niet af van het bronniveau. Die demping wordt daarom één keer per project berekend en bewaard. De bronniveaus per seconde staan al in het dossier; elk moment op de kaart is terug te rekenen uit matrix plus bronreeks, en een tijdschuif over een hele eventdag kost geen extra rekenwerk. Tijdens een evenement herberekent het platform de live kaart eens per minuut.

IJking op de metingen

De berekende kaart wordt geijkt op de gemeten omgevingspunten met hooguit twee parameters: een globale offset en optioneel de bodemfactor (en voor de gevelprognose één eigen offset voor LCeq). Meer parameters is met drie of vier meetpunten overfitten. Een offset per bron pas bij minstens twee gemeten punten meer dan er bronnen zijn; nooit per bron-puntpaar of per band.

De offset is de mediaan van de restverschillen, niet het gemiddelde, zodat één uitschieter zich niet over alle punten uitsmeert. Het restverschil per gemeten punt staat op het scherm en in het rapport. Boven de drempel blijft het gebied rond dat punt ongekleurd, met de reden in de legenda: een gat is bruikbare informatie, een gladgestreken kleurvlak niet.

Gevelprognose

• Bron: het octaafspectrum van de bronmeters over het maatgevende venster, uit het secondedossier.
• Overdracht: per bron naar woningpunt met afstand, lucht, bodem, afscherming en terreinvorm, met de gevelhoogte als ontvangerhoogte (standaard 1,5 m).
• Meteo: met het weer van de dichtstbijzijnde meetpost; zonder weer is de correctie 0 (meewind).
• Bandbreedte: per woningpunt uit de restverschillen, breder naarmate het verder van het dichtstbijzijnde gemeten punt ligt. Interpolatie of extrapolatie staat erbij; extrapolatie gestreept.
• Minimum: geen prognose met minder dan twee bronmeters of minder dan twee gemeten punten met gegevens.

Met handmetingen ingevoerd toont het platform per handmeting de prognose over precies dat venster en het verschil, en over alle metingen de systematische afwijking en de spreiding — een directe controle op de prognose in het veld.

Bekende beperkingen

Scheiding tussen organisaties

Op het platform werken meerdere organisaties, elk met hun eigen projecten, meetposten, links en gebruikers. Elke rij data hoort bij precies één organisatie.

• Eén poortwachter. Elke aanvraag krijgt bij binnenkomst de organisatie van de ingelogde gebruiker mee, en de opslaglaag filtert daarop. Er is geen tweede manier om beheerdata op te halen.
• Een ID van een andere organisatie geeft “niet gevonden”, niet “geen toegang”: het bestaan van andermans gegevens lekt niet. Dat geldt ook voor ID’s in de inhoud van een aanvraag, niet alleen in het adres.
• Koppelingen alleen binnen één organisatie. Een meetpost kan alleen aan een meetpunt van dezelfde organisatie worden gekoppeld.

Een test loopt bij elke wijziging aan de software automatisch alle routes van het beheer af met de gegevens van organisatie A vanuit een sessie van organisatie B, en eist dat er niets van A terugkomt en niets van A verandert. Een route die de test niet kan aanroepen, laat de test falen tot hij is toegevoegd; er is geen stille uitzondering. Een tweede test eist dat elke tabel in de database expliciet als eigendom van een organisatie of als gedeeld is aangemerkt.

Rollen en rechten

De rechten per rol (eigenaar, beheerder, operator, kijker) staan op één plek in de code als tabel. Elke beheerroute declareert welk recht hij vraagt; een route zonder gedeclareerd recht wordt geweigerd. Een test loopt alle routes af en faalt op elke route zonder recht, en op elke route die met een te lage rol toch slaagt.

Bij een verlopen of opgeschort abonnement blijft lezen, betalen, je eigen account en je data meenemen mogelijk. Meetposten, ingest, deel-links en het FOH-scherm worden nooit door een abonnementsstatus geraakt.

Inloggen

• Geen wachtwoorden. Inloggen gaat met een eenmalige link per e-mail (15 minuten geldig, opgeslagen als hash) of met een passkey (WebAuthn). Het antwoord op “stuur link” is altijd hetzelfde, of het adres bestaat of niet.
• Passkey verplicht voor eigenaren en voor dB Brothers bij handelingen die mensen, de organisatie of het platform raken, na een week gewenning vanaf de eerste inlog. Lezen blijft altijd werken.
• Sessies lopen 12 uur glijdend, of 30 dagen met “onthoud dit apparaat”, in een cookie dat niet door scripts te lezen is. Elke wijzigende aanvraag vraagt daarnaast een eigen controlewaarde (CSRF-bescherming).
• Pogingen begrensd: het aanvragen van een link en passkeypogingen zijn per e-mail en per adres beperkt; die adressen worden niet opgeslagen.

Support-toegang

dB Brothers beheert het platform, maar kijkt niet ongevraagd in de meetgegevens van een organisatie.

• Zonder toestemming ziet dB Brothers alleen bedrijfs- en meetpostgegevens: naam, status, gebruikers en rollen, meetposten en hun gezondheid, opslaggebruik en betaalstatus. Geen projecten, meetwaarden, rapporten, links of opnames.
• Met toestemming van de eigenaar (1, 7 of 30 dagen) kan dB Brothers meekijken als beheerder. Het beheer toont dan een vaste balk “je kijkt mee bij …”, elke handeling wordt gelogd als meekijkend, en de eigenaar ziet een lijst met datum, duur en acties. De toestemming verloopt vanzelf.

Deel-links

Een deel-link geeft leestoegang tot één project of meetpunt, zonder account. Het token wordt alleen als hash opgeslagen.

• Drie lagen bepalen wat een link toont: de zichtbaarheidsvinkjes van het project (de toestemming), de rol van de link (de weergave) en het dashboard (de indeling). Wat een vinkje uitzet, levert de server ook niet uit, ook niet als een dashboard erom vraagt.
• Een link zonder (geldige) rol krijgt de meest beperkte weergave die nog een overzicht is.
• De burenlink toont geen bronbijdrage en kan geen browsermeldingen aanzetten; dat wordt aan de serverkant afgedwongen. De meldknop is begrensd op drie meldingen per tien minuten.
• Opnames zijn via een link alleen af te spelen als het project dat expliciet toestaat; anders toont de link alleen dát er een opname is.
• Pincode, verloopdatum, intrekken en vernieuwen werken direct.

Het meetpostprotocol

Meetposten praten met het platform via een vast protocol: de meetpost meldt zich, het platform antwoordt. Er verbindt nooit iets naar binnen.

• Het protocol is achterwaarts compatibel. Nieuwe velden zijn altijd optioneel; een oudere meetpost blijft data leveren aan een nieuwer platform en omgekeerd.
• Het antwoord aan een meetpost is vastgelegd als referentie (“golden file”). Een test vergelijkt het bij elke wijziging byte voor byte, ook voor een organisatie met een opgeschort abonnement of een verlopen proefperiode, en controleert dat de meetdata werkelijk is opgeslagen.
• Instellingen die de meting raken, worden op de meetpost bewaard en pas bij een herstart actief; een lopende meting verandert nooit stil.

Ondertekende updates

Een softwareversie voor meetposten is een pakket per platform met een manifest, digitaal ondertekend met Ed25519. De privésleutel staat niet op het platform en niet in de broncode.

1. Handtekening: het platform controleert de handtekening bij het plaatsen, en de meetpost controleert haar opnieuw zelf voordat hij iets installeert.
2. Download en controle: met hervatten bij onderbreking, en een SHA-256-controle per bestand.
3. Zelftest met de nieuwe code naast de draaiende versie, vóór er iets wisselt.
4. Atomaire wissel naar de nieuwe versie; de vorige blijft staan.
5. Gezondheidspoort: binnen enkele minuten moet de meetdienst draaien, monsters leveren, dezelfde kalibratiestatus hebben en met de nieuwe versie inchecken. Anders, of bij meer dan drie herstarts in tien minuten, rolt de meetpost terug en meldt de reden.

Nieuwe versies worden eerst op een klein deel van de meetposten uitgerold; bij te veel terugrollen stopt de uitrol automatisch. De configuratie van de locatie, de kalibratie en de meetbuffer staan buiten de release en worden door een update niet aangeraakt.

Persoonsgegevens

Een wifi-wachtwoord dat via het beheer naar een meetpost gaat, staat alleen in de wachtrij tot de meetpost het heeft opgehaald (hoogstens tien minuten) en wordt daarna veilig gewist. Het komt niet in logboeken, het auditspoor of diagnosepakketten.

Een organisatie verwijderen gebeurt na 30 dagen bedenktijd en wist alle gegevens van die organisatie, inclusief opnames en logo. Wat overblijft is één auditregel “organisatie verwijderd op datum door gebruiker”. Facturen blijven in de boekhouding (wettelijke bewaarplicht).

Verificatie

• Isolatie: alle routes met de gegevens van een andere organisatie, voor lezen en schrijven, met een momentopname van de gegevens voor en na.
• Rechtendekking: elke route heeft een gedeclareerd recht; elke rol krijgt alleen wat de tabel toestaat.
• Tabelclassificatie: een nieuwe tabel zonder eigenaarschap laat de test falen.
• Meetpostprotocol: byte-gelijk aan de referentie, ook bij elke abonnementsstatus.
• Updates: handtekening, zelftest, gezondheidspoort, terugrol en stroomuitval halverwege, met nagebootste meetposten.
• Klantreis in de browser: van aanmelden en inloggen tot het beheer van gebruikers en meetposten, met passkeys in een virtuele authenticator.

Vragen over de verantwoording