dB Brothers Scan

Status en reikwijdte van deze verantwoording

Deze verantwoording hoort bij één versie van de rekenkern. Elk rapport en elk exportbestand draagt op het voorblad het versienummer en de build-aanduiding van de kern waarmee het is gemaakt; die twee bepalen welke versie van dit document van toepassing is. Wijkt de versie op uw rapport af van de versie hieronder, vraag dan de bijbehorende verantwoording op — wij bewaren ze per versie.

Status van een waarde

Elke waarde in een rapport draagt een status. Dat onderscheid loopt door alle tools heen en is niet cosmetisch: het bepaalt of u een getal kunt narekenen, moet aannemen, of moet vervangen door uw eigen uitgangspunt.

Een toetskader dat de opsteller nog niet heeft aangeraakt, blijft als voorbeeldwaarde gemarkeerd en het resultaat meldt dat er nog geen vastgesteld kader is.

Methodekeuze en terugval

Welke overdrachtsmethode een land voorschrijft, staat in het landprofiel en niet in de rekenkern. Voor elke berekening bepaalt de tool welke methode is voorgeschreven, of die volledig beschikbaar is, en of de rekenketen hem kan uitvoeren. De uitkomst van die afweging — de methodeverklaring — gaat mee in elke respons en in elk rapport.

Er zijn drie mogelijke uitkomsten:

• De voorgeschreven methode is uitgevoerd. Dat staat er, met naam, versie en vindplaats.
• Er is teruggevallen op ISO 9613-2, omdat de voorgeschreven methode onvolledig is of omdat de betreffende rekenketen hem niet uitvoert. Dat staat er óók, met de reden en met de termen waar het om gaat.
• De opsteller heeft bewust een andere methode gekozen. Dan staat er dat het een keuze is en geen terugval.

Databronnenregister

Alle geodata komt uit openbare, officiële registraties. Waar een officiële bron ontbreekt, wordt dat gemeld en niet met een aanname gevuld.

Elke bron draagt in het rapport zijn peildatum. Buiten Nederland wordt per laag vermeld of de bron als premium, goed of indicatief geldt; die kwalificatie staat in het landprofiel en niet per geval.

Bronuitval en melding

De data komt live uit externe registraties. Valt zo'n dienst weg, dan zou een tool met minder data kunnen doorrekenen zonder dat iemand het merkt. Daarom meldt elke externe bron zich in één register: elk verzoek aan een externe dienst wordt geregistreerd, met zijn status en de functie die eronder lijdt.

Twee gevolgen die u in een rapport terugziet:

• Een uitgevallen laag staat als melding in het rapport zelf, niet alleen op het scherm. Een rapport dat is opgesteld terwijl de hoogtedata ontbrak, moet dat vermelden.
• Een teruggevallen detailniveau wordt benoemd. Was de 3D-gebouwenbron niet bereikbaar, dan kregen niet alle panden dakvlakken en is de rest een blokvorm; dan staat in het rapport hoeveel panden dat betreft, en luidt het advies op dat moment geen export of definitief rapport te maken.

Een test bewaakt dat een provider zich niet stil aan dit register kan onttrekken.

Verificatie — hoe de kern wordt gecontroleerd

Over de hele suite draaien ruim drieduizend geautomatiseerde tests, bij elke wijziging. Vier categorieën daarvan zijn relevant voor de beoordeling van een uitkomst:

1. Brontekstverificatie. Getalswaarden uit een regeling of norm worden overgenomen uit de gepubliceerde tekst en per tabel in een test vastgelegd. Waar een waarde niet met zekerheid uit de bron te halen is, wordt hij niet ingevuld: de betreffende term weigert dan te rekenen en de methode is niet selecteerbaar. Een plausibel ogende constante die in een handhavingsrapport belandt, is niet meer te herstellen.
2. Handmatig narekenbare referentiegevallen. Per rekenkern een set gevallen die met de formules uit de bron en een rekenmachine te controleren zijn.
3. Vastgelegde uitkomsten. Van bestaande rekenkernen is de uitkomst vastgelegd, zodat een wijziging elders geen getal ongemerkt kan verschuiven. Wijzigt een getal wél, dan is dat een bewuste wijziging en komt hij in het wijzigingsoverzicht.
4. Ketentests. Het volledige pad — opbouwen, rekenen, opslaan, exporteren, opnieuw inlezen, opnieuw rekenen — met de eis dat de getallen na het rondje exact gelijk zijn. Dat is de eigenschap waar reproduceerbaarheid op rust.

Een uitkomst narekenen

De rekenkundige bijlagen bij een rapport zijn opgezet om dit mogelijk te maken. Per beoordelingspunt staat de opbouw: de bron, de afstand, elke term afzonderlijk met zijn waarde, en het resultaat. Ontbrekende waarden staan als -- en nooit als nul, zodat "er was niets" en "het is nul" uit elkaar te houden zijn.

1. Controleer het toetskader tegen uw eigen voorschriften. Dit is de meest voorkomende oorzaak van een afwijkende conclusie, en het is geen rekenfout maar een invoerkwestie.
2. Controleer de methodeverklaring. Daar staat welke methode is uitgevoerd, en of er is teruggevallen.
3. Neem één maatgevend punt uit de bijlage en tel de termen na volgens de formule in de tool-specifieke paragraaf.
4. Controleer de invoer die van ons komt: bodemfactor, afschermende objecten, hoogtes. Die staan per punt in de bijlage.
5. Vraag het projectbestand op als u de berekening wilt herhalen of aan een derde wilt voorleggen.

De bijlagen zijn ook als CSV beschikbaar, puntkomma-gescheiden met decimale komma, zodat ze in een Nederlandse Excel-instelling correct openen.

Versiebeheer en archivering

• Elk rapport draagt de versie van de rekenkern plus een build-aanduiding, op het voorblad en in de voettekst van elke bijlage.
• Wijzigingen die de uitkomst kunnen beïnvloeden worden per versie vastgelegd, met het gevolg voor eerdere rapporten. Redactionele wijzigingen niet.
• Dezelfde invoer geeft dezelfde uitkomst. Dat is een getoetste eigenschap en geen aanname.
• Bij een handhavingsvraag kunnen wij de berekening reproduceren op de versie waarmee het oorspronkelijke rapport is gemaakt. Vermeld het rapportnummer en de versie van het voorblad.

Vragen over methode of over een specifiek rapport: info@db-brothers.nl.

Toepassingsgebied

De geluidsscan toetst het geluid van een of meer buitenunits van een warmtepomp, airco of vergelijkbare installatie bij een woning aan de grenswaarden uit het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Wel

• Grondgebonden woningen: rijtjeshuis, twee-onder-een-kap, hoekwoning, vrijstaand — toetsing op de perceelsgrens.
• Meerdere installaties op hetzelfde adres, met energetische cumulatie.
• Nachtstand (silent mode) als afzonderlijke bedrijfstoestand.

Niet

• Bedrijfsmatig geluid. Bijlage XVII is specifiek voor warmtepompen en airco's bij woningen. Een bedrijfsmatige installatie vraagt een volledig akoestisch onderzoek volgens bijlage IVh — ander traject, andere tool.
• Appartementen en gestapelde bouw worden herkend maar niet automatisch doorgerekend: daar ligt het toetspunt op het te openen raam of de deur, wat een beoordeling van gevel en raampartijen vraagt die de tool niet kan doen. De tool verwijst in dat geval naar maatwerk.
• Binnenniveaus en installatiegeluid via de constructie. Er wordt uitsluitend luchtgeluid buiten berekend.

Wettelijk kader

Toetswaarden

Overdrachtsmodel

Per bron en per octaafband, van 63 Hz tot en met 8000 Hz:

Het totaal per toetspunt volgt uit energetische sommatie over de banden na A-weging; meerdere installaties worden energetisch gecumuleerd volgens bijlage IVh:

Afwijking van de voorgeschreven bepalingsmethode

Waar het verschil zit, en waarom het bij warmtepompafstanden geen detail is:

• Bodemdemping. De twee methoden hanteren een andere gebiedsindeling en frequentieafhankelijkheid. Op de korte afstanden waar het hier om gaat, loopt de bodemterm van ongeveer −3 tot +3 dB uiteen.
• Afscherming. Bijlage IVh rekent over een meewind-gekromd pad, ISO over rechte paden. Een schutting van 2 m levert al gauw 8 tot 12 dB, dus een verschil in de schermterm werkt hard door.
• Luchtdemping. Andere referentiecondities: ISO in onze toepassing bij 15 °C / 70 %, bijlage IVh bij vastgelegde 10 °C / 80 %.
• Reflectie. Andere behandeling van reflecterende vlakken.

De IVh-kern is inmiddels volledig geverifieerd geïmplementeerd en wordt door de terras- en eventscanketen uitgevoerd. Voor de warmtepompketen is de omzetting nog niet gedaan; zodra dat gebeurt, verschuift de methodeverklaring en verschijnt dat in het wijzigingsoverzicht. Uitkomsten uit de twee ketens zijn tot die tijd niet één op één vergelijkbaar.

Opstelling en bronvermogen

Richtingscorrectie

Bronvermogen

• Uit het productregister. Het geluidsvermogen van de buitenunit komt uit het Europese productregister EPREL, met een verificatielink naar de registratie. Zijn er van hetzelfde model meerdere registraties met afwijkende waarden, dan meldt de tool dat en verwijst naar het typeplaatje.
• Handmatig. Staat een toestel er niet in, dan kan het geluidsvermogen voor dag en nacht met de hand worden ingevoerd; die waarde staat als zodanig in het rapport.
• Spectrum. Levert de fabrikant geen octaafbandspectrum, dan wordt een spectrum aangenomen en is dat in de invoer gelabeld als geschat. Dat is een aanname die de bandafhankelijke termen beïnvloedt.

Invoer en databronnen

Schuttingen, erfafscheidingen en tuinmuren zitten niet in een landelijke registratie en worden dus niet automatisch als afscherming meegenomen. Wie ze wil meerekenen, moet ze opgeven — anders is de uitkomst in dat opzicht conservatief.

Toetspunten

Toetspunten worden automatisch voorgesteld op de perceelsgrenzen met aangrenzende woonpercelen, op 1,5 m hoogte. Bij het verslepen snappen ze naar de dichtstbijzijnde perceelsgrens. De opsteller bevestigt, verplaatst, voegt toe of schakelt uit — bijvoorbeeld punten op het eigen perceel of op een grens zonder woonbestemming.

Voor gevel- of dakopstellingen ligt het toetspunt op 1,5 m boven de onderkant van de unit. Welke punten actief waren en welke zijn uitgeschakeld, staat in het rapport; een uitgeschakeld punt is een keuze van de opsteller en hoort zichtbaar te zijn.

Bekende beperkingen

Verificatie

• Vastgelegde uitkomsten. De uitkomsten van de rekenkern zijn in een regressietest vastgelegd; geen enkele wijziging elders kan een getal ongemerkt verschuiven.
• Rekenkerntests op de afzonderlijke termen, met handmatig narekenbare gevallen voor uitbreiding, bodem en afscherming.
• Meerlandse toetsing. Aparte tests per land, zodat een wijziging in het Nederlandse kader niet stilzwijgend doorwerkt in de Belgische of Britse variant.
• Betaalketen en levering apart getest, zodat een rapport dat is afgerekend ook daadwerkelijk en volledig wordt geleverd.

Toepassingsgebied

De terrasmodule berekent het stemgeluid van een horecaterras op de gevels van omliggende woningen. Het terras wordt als oppervlaktebron gemodelleerd, niet als puntbron.

De module is op dit moment alleen voor Nederland beschikbaar en wordt door dB Brothers ingezet bij onderzoeken; hij staat niet als zelfbedieningstool op de site.

Wettelijk kader

De grenswaarden komen uit het omgevingsplan. Sinds de Omgevingswet zitten de geluidregels voor horeca in de bruidsschat en zijn ze van rechtswege onderdeel van het omgevingsplan; gemeenten kunnen ze aanpassen. Dat betekent dat de waarden hieronder het gangbare vertrekpunt zijn en géén vaststaand gegeven — controleer het omgevingsplan van de betreffende gemeente.

De bepaling van het geluidsniveau volgt de Omgevingsregeling, bijlage IVh, methode II.8 — dezelfde methode als bij evenementen, en de opvolger van HMRI 1999 module II.8.

Toetswaarden

• Toetspunt: de gevel van de omliggende woningen — niet de perceelsgrens. Dat is het wezenlijke verschil met de warmtepomptoets.
• Vier hoogtes per punt: 1,5 · 5 · 8 · 11 m. Elke hoogte is een eigen rekenpunt met een eigen regel in de tabel. Bij een terras tegenover een appartementengebouw is de bovenste verdieping vaak maatgevend, omdat een schutting of erfafscheiding daar niets meer afschermt.
• Anders dan bij de warmtepomptoets loopt de norm per periode af in plaats van vlak te blijven. De kleurenschaal van de contourkaart volgt de normen, zodat een gewijzigde norm niet stilzwijgend een verkeerd gekleurde kaart oplevert.

Overdrachtsmodel

Per deelbron en per octaafband, volgens bijlage IVh methode II.8:

De termen, hun vindplaats en hun bijzonderheden zijn identiek aan die bij Eventscan; zie het tabblad Eventscan voor de volledige tabel. Twee punten zijn voor terrassen bijzonder relevant:

• De meteocorrectie slaat hier wél aan. Met een bronhoogte van ongeveer 1,20 m (zittend spreken) en een toetspunt op 1,5 m ligt de omslagafstand rond 27 m — precies het bereik waarin een terras en een woning ten opzichte van elkaar staan. Bij ISO 9613-2 zou deze term in deze toepassing nul zijn; dat is een van de redenen dat de nationale methode hier niet inwisselbaar is.
• Afscherming over een gekromd pad. Een schutting of terrasscherm schermt in het IVh-model anders af dan in ISO, en het verschil groeit met de afstand.

Het terras als oppervlaktebron

Bijlage IVh kent geen gesloten uitdrukking voor een stralend vlak. De methode schrijft voor dat een oppervlaktebron wordt opgedeeld in deelbronnen, dat elke deelbron als puntbron wordt doorgerekend en dat de bijdragen energetisch worden opgeteld. Dit is dus de voorgeschreven werkwijze en geen benadering van ons.

De rastermaat is daarbij het hele vraagstuk: te grof en de uitkomst wijkt af op korte afstand, te fijn en de berekening duurt nodeloos lang. In plaats van een vaste rastermaat hanteert de module een convergentietest: het raster wordt verfijnd tot een verdere verfijning minder dan 0,5 dB scheelt. Dat is een uitspraak over het resultaat en niet over de invoer, en hij houdt stand op elke afstand.

Bronvermogen: stemgeluid hangt aan mensen

Het bronvermogen wordt niet als "dB per m²" ingevoerd. Dat was in een eerdere opzet wél zo, met als gevolg dat een terras luider werd door het groter te tekenen: het polygoon 30 % oprekken verhoogde het bronvermogen zonder dat er een mens bij kwam.

De keten loopt daarom van capaciteit naar bronvermogen:

met als invariant over elke rasterdichtheid dat de energetische som van de deelbronnen gelijk blijft aan het totaal.

• Capaciteit en spreekpercentage zijn invoer, geen default. Vaste aannames als "1,4 personen per m²" en "één op drie spreekt" zijn bewust vervallen: dat zijn precies de twee getallen waarop een wederpartij een rapport aanvalt, en ze horen dus expliciet in de invoer en in het rapport te staan.
• Het bronvermogen per m² bestaat nog als afgeleide grootheid en staat in de bijlage, zodat het model naast een model uit gangbare rekensoftware te leggen is. Het is geen invoerveld.

Bekende beperkingen

Verificatie

• Brontekstverificatie van alle IVh-termen, per tabel vastgelegd. Zolang een term niet uit de gepubliceerde regelingtekst te halen was, weigerde hij te rekenen en was de methode niet selecteerbaar — er is niets "in de geest van" ingevuld.
• Convergentietest op de oppervlaktebron, met een vastgelegd geval dat aantoont dat een grof raster onderschat.
• Invariantie van de energetische som over rasterdichtheden, als test.
• Consistentie tussen toetskaderdefinitie en landconfiguratie: een test bewaakt dat de normen op beide plaatsen gelijk blijven.

Status van dit document

Deze verantwoording hoort bij één versie van de rekenkern. Elk rapport en elk geluidsplan draagt op het voorblad het versienummer en de build-aanduiding van de kern waarmee het is gegenereerd; die twee samen bepalen welke versie van dit document van toepassing is. Wijkt de versie op uw rapport af van de versie hieronder, vraag dan de bijbehorende verantwoording op — wij bewaren ze per versie.

Toepassingsgebied en begrenzing

Eventscan berekent de immissie van versterkt muziekgeluid en van bijgeluiden van een evenement op beoordelingspunten in de omgeving, in dB(A) en dB(C), en levert daarnaast contourkaarten en een cumulatiebeeld per podium.

Waarvoor het is bedoeld

• Meerdaagse en eendaagse buitenevenementen met één of meer podia met versterkt geluid.
• Beoordelingspunten op gevels van geluidgevoelige gebouwen, of op een in de vergunning vastgelegd controlepunt op afstand van het podium.
• Toetsing aan een toetskader dat door het bevoegd gezag is vastgesteld — niet door de tool.

Waarvoor het niet is bedoeld

• Binnenniveaus. Er wordt gerekend tot en met de gevel. Een binnenniveau volgt alleen uit een aangenomen gevelisolatie en is als redenering gemarkeerd, niet als berekening.
• Trillingen en laagfrequent onder 31,5 Hz. Buiten het bereik van de methode.
• Niet-versterkt geluid als hoofdbron. Stemgeluid van publiek en horeca wordt als bijgeluid meegenomen; een evenement waarvan stemgeluid de maatgevende bron is, hoort in de terrasmodule of in een regulier onderzoek.
• Meetrapportage. Eventscan rekent; het vervangt geen meting. Waar in een vergunning een meting is voorgeschreven, blijft die voorgeschreven.

Wettelijk kader

Er is geen landelijke norm voor evenementengeluid

Voor evenementen bestaat geen landelijke grenswaarde. Het toetskader komt uit het omgevingsplan, uit de evenementennota van de gemeente of uit de voorschriften bij de vergunning voor dít evenement. In de praktijk komen drie vormen voor: een gevelnorm in dB(A) en/of dB(C), een controlepunt op een vaste afstand van het podium, en een uit een aanvaardbaar binnenniveau afgeleide gevelbelasting.

Eventscan leidt nooit een norm af uit een locatie of een gemeente. Zie Het toetskader is invoer.

Het rekenvoorschrift

Wat wél is voorgeschreven, is de wijze van berekenen. De gehanteerde methode is:

Methode II.8 is nadrukkelijk niet ISO 9613-2. De regeling stelt zelf dat het Nederlandse overdrachtsmodel voorgaat. De twee zijn verwant — de geometrische uitbreiding is identiek — maar verschillen op punten die bij evenementengeluid uitmaken, met name in de afschermings- en bodemterm en in de meteocorrectie. Zie Validatie & vergelijking voor het gekwantificeerde verschil.

Methodekeuze en terugval

Welke methode een land voorschrijft, staat in het landprofiel en niet in de rekenkern. Voor Nederland staat dat op bijlage IVh met status national: de voorgeschreven methode is ook de methode die daadwerkelijk rekent.

Zou een voorgeschreven methode onvolledig zijn, of zou de rekenketen hem niet kunnen uitvoeren, dan valt de tool terug op ISO 9613-2 en zegt dat, met de reden en de betrokken termen erbij. Die terugval verschijnt in de methodeverklaring bij elk resultaat en in de zelftoets van het rapport. Er is geen stand waarin gedeeltelijk volgens IVh en gedeeltelijk volgens ISO wordt gerekend onder de naam van bijlage IVh: een methode is beschikbaar of niet.

Het toetskader is invoer, geen uitkomst

Dit is het punt waarop een rapport uit deze tool het meest van een regulier akoestisch onderzoek verschilt, en het is een bewuste keuze.

• Geen afleiding uit locatie of gemeente. De tool kent geen tabel "gemeente X ⟹ norm Y" en maakt er ook geen.
• Sjablonen zijn voorbeelden. De drie vormen zijn als sjabloon beschikbaar, met de grenswaarden die golden in het gepubliceerde rapport waaruit ze komen, inclusief vindplaats. Wie zo'n waarde overneemt zonder hem in zijn eigen vergunning terug te zien, neemt de norm van een ander evenement over. De tool waarschuwt daarvoor bij het toepassen.
• Status per waarde. Elke grenswaarde draagt een herkomst en een status (vastgesteld, voorlopig, aangenomen). Zolang een waarde niet is aangeraakt, staat hij als voorbeeldwaarde gemarkeerd en meldt het resultaat dat er nog geen vastgesteld kader is.
• Meettijd wordt vastgelegd, niet meegerekend. Voor muziek geldt geen bedrijfsduurcorrectie; een Leq over 2 of over 15 minuten levert in dit model hetzelfde getal. De opgegeven meettijd staat in het rapport omdat hij vastlegt waar de norm over gaat.

Voor de beoordelaar betekent dit: controleer als eerste of de grenswaarden in hoofdstuk 3 van het rapport overeenkomen met uw eigen voorschriften. Doen ze dat niet, dan is niet de berekening fout maar de invoer, en is de uitkomst met dezelfde kern opnieuw te draaien.

Overdrachtsmodel

Per bron en per octaafband wordt het immissieniveau bepaald als:

De term Cmeteo staat met een minteken in de formule: een positieve waarde verlaagt het immissieniveau. Alle termen zijn frequentieafhankelijk behalve Dgeo en Cmeteo.

Elke term in de uitvoer draagt drie dingen: de waarde per band, of hij is toegepast (nul omdat er niets was, is iets anders dan nul omdat er niet naar gekeken is), en de vindplaats in de regeling. Dat onderscheid staat ook in de rekenbijlage van het rapport, zodat te zien is welke termen in dit geval een rol speelden.

De termen, per stuk

Frequentiebereik

Er wordt gerekend in de octaafbanden 31,5 Hz tot en met 8000 Hz. De 31,5 Hz-band is geen uitbreiding van ons: tabel 3.1 van bijlage IVh heeft 31,5 Hz als eerste octaafbandkolom, dus de methode schrijft die band zelf voor.

Dat is voor evenementengeluid wezenlijk. Bij dance, house en ultra bas draagt de 31,5 Hz-band merkbaar bij aan de LCeq; een berekening die bij 63 Hz begint komt daar structureel lager uit. In rapporten die met ISO 9613-2 zijn opgesteld staat 31,5 Hz om die reden apart gelabeld als uitbreiding buiten het voorgeschreven bereik, met de uitkomst zowel binnen als inclusief die band — nooit weggemiddeld tot één getal.

C-weging volgens IEC 61672-1. Het kental LCeq − LAeq is de scherpste plausibiliteitscontrole op een bronspectrum die er is en staat bij elke spectrumkeuze en bij elke kalibratie in beeld.

Bronmodellering

Van opstelling naar elementaire bronnen

Een podium wordt niet als één puntbron gemodelleerd. Elke luidsprekerkast is een afzonderlijke elementaire bron met eigen positie, hoogte, richting en richtwerking; hangen, subopstellingen en delaytorens volgen daaruit. De opstelling komt uit een standaardconfiguratie of uit een geïmporteerd luidsprekerbestand (XLD, XGLC, CLF) uit gangbare ontwerpsoftware, met een importrapport dat vermeldt wat wel en niet is overgenomen.

De geometrie die de doorsnede in beeld toont en de geometrie die de propagatie voedt zijn dezelfde: er is één functie die de elementaire bronnen aflevert. Een tekening die de splayhoeken anders optelt dan de rekenkern zou een opstelling tonen die niet bestaat.

Bronvermogen: terugrekenen in plaats van invullen

Het bronvermogen wordt bij voorkeur teruggerekend uit een gemeten of beoogd niveau op een referentiepunt, in plaats van uit een datasheet overgenomen. Dat mag omdat de keten lineair is in LW: richtwerking, uitbreiding, luchtdemping, bodem en afscherming hangen niet van het bronniveau af. Bij één referentiepunt komt de terugrekening exact uit; bij meerdere punten wordt kleinste-kwadraten gefit en staat het residu per punt in de uitkomst. Een grote spreiding tussen residuen is informatie: dan klopt er iets niet aan de geometrie of aan de metingen, en dat hoort zichtbaar te zijn in plaats van weggemiddeld.

Drie waarborgen daarbij:

• Een streefwaarde blijft als streefwaarde gemarkeerd. Een bronvermogen dat is teruggerekend uit een ontwerpniveau is geen waarneming, en dat verschil telt door in de onzekerheidsmarge.
• Er wordt nooit automatisch opnieuw gekalibreerd. Wijzigt de opstelling of de plaats van het podium, dan veroudert de kalibratie en meldt de tool dat, met de verandering in de afstand bron–referentiepunt erbij. Opnieuw kalibreren is een handeling van de opsteller. Een bronvermogen dat vanzelf verandert is in een handhavingsprocedure onverdedigbaar.
• Plausibiliteitsvenster. Valt het teruggerekende vermogen per kast buiten een aannemelijk bereik, dan meldt de tool dat de geometrie de waarschijnlijkste oorzaak is. Dat venster is een signalering en geen norm; het blokkeert niets.

Cumulatie en beoordeling

• Binnen een subopstelling wordt coherent gesommeerd, per band. Bij end-fire en cardioïde gradiëntopstellingen is interferentie het werkingsprincipe; de voor-achterverhouding volgt daaruit en wordt niet ingetypt. De onderlinge vertraging volgt uit de afstand en de geluidssnelheid en is evenmin invoerveld.
• Line-array-elementen worden energetisch opgeteld. Dat is de conservatieve keuze: te laag op de as, te hoog in de interferentienullen. Het staat in de aannames van elk resultaat.
• Over podia en over bijgeluiden wordt energetisch gesommeerd. Per beoordelingspunt staan drie regels: muziek, bijgeluiden, totaal. Per podium staat het energie-aandeel, zodat zichtbaar is welke bron maatgevend is.
• Gelijktijdigheid is invoer. Spelen podia niet gelijktijdig, dan zakt het beoordeelde niveau naar het luidste podium; het totaal blijft ernaast staan.
• Bijgeluiden (aggregaten, horeca, publiek, verkeer op het terrein) krijgen wél een bedrijfsduurcorrectie op grond van hun gebruikstijden. Muziek niet.

Wat géén voorschrift is — de modelkeuzes

Niet alles wat in de berekening zit, staat in de regeling. Bijlage IVh schrijft de overdracht voor, niet hoe je een lijnarray in elementaire bronnen ontleedt of welk spectrum bij house hoort. De volgende onderdelen zijn eigen keuzes, en ze zijn als zodanig gelabeld in de aannamelijst van elk rapport.

Databronnen

Alle geodata komt uit openbare, officiële registraties. Er wordt niets uit privébestanden of uit modelaannames aangevuld waar een bron ontbreekt; ontbreekt een laag, dan meldt het rapport dat en wat het gevolg is.

Elke bron draagt in het rapport zijn peildatum. Was een bron ten tijde van de berekening niet bereikbaar, dan staat dat als melding in het rapport en niet alleen op het scherm: een rapport dat is opgesteld terwijl de hoogtedata ontbrak, moet dat zelf vermelden.

Terrein en afscherming

Afscherming kan uit drie richtingen komen, en dat onderscheid is nodig omdat ze in verschillende registraties zitten:

• Terrein — de kruin per pad uit het hoogtemodel. Een geluidswal is geen gebouw: hij staat in AHN als maaiveldverhoging en in BAG noch 3DBAG als pand. Zonder terreinmodel valt zo'n wal volledig weg uit de berekening, met een verschil van meer dan tien dB.
• Gebouwen — uit BAG en 3DBAG, met hun voethoogte op het terrein geplaatst.
• Getekende objecten — wat de opsteller zelf aangeeft: wal, bouwhek, container, tribune, backdrop, trailer.

Deze drie gaan in dezelfde maximumbepaling en worden nooit opgeteld. Een pand op een wal is niet twee barrières: de voethoogte van het pand ís de kruinhoogte, dus het padverschil telt de wal al mee. Optellen zou hetzelfde obstakel twee keer laten afschermen.

Ontbreekt het terreinmodel, dan wordt met vlak maaiveld gerekend en staat dat als expliciete beperking in het rapport — inclusief de richting waarin de fout dan valt.

Achtergrondniveau

Het muziekniveau wordt naast het heersende wegverkeersniveau uit de landelijke kartering gelegd. Daarbij horen vier beperkingen die in elk rapport staan:

• Het is geen LA95. De kartering levert een jaargemiddelde, LAeq-achtige waarde. De uitkomst heet daarom "muziek ten opzichte van het heersende wegverkeersniveau" en niet "ten opzichte van het achtergrondgeluid".
• Toetswaarde ≠ vergelijkingswaarde. De toetswaarde staat op de in het toetskader vastgelegde hoogte met de daarbij horende gevelreflectie. De waarde die naast het achtergrondniveau wordt gelegd staat altijd op 4 meter en invallend, omdat de kartering dat ook is. Beide staan in het rapport; ze door elkaar halen maakt de vergelijking onbruikbaar.
• Buiten de karteringsdekking is er geen waarde. Er wordt geen landelijke default ingevuld. Veel festivalterreinen liggen precies buiten die dekking.
• Het is een vergelijking, geen toets. Er bestaat geen norm die het muziekniveau aan het achtergrondniveau relateert; de vergelijking dient de interpretatie.

Spectra

Standaard worden de zes muziekspectra uit de NSG-Richtlijn muziekspectra in horecabedrijven (uitgave mei 2021) gebruikt. Dat is een gepubliceerde bron die een toetser kan opslaan en narekenen.

De richtlijn loopt van 63 tot 4000 Hz. De banden 31,5 Hz en 8000 Hz zijn een extrapolatie van ons, als zodanig gelabeld en af te pellen: de tool toont desgevraagd de kale NSG-tabel. De afleiding van beide randbanden staat in de verantwoordingsbijlage van het rapport, zodat hij per geval na te rekenen is. Welke kant de onzekerheid op valt: de 31,5 Hz-band weglaten zou de LCeq onderschatten, en dat is bij evenementengeluid de verkeerde kant.

Als controle op de overname is per genre het kental LCeq − LAeq uit de tabel berekend en vergeleken met wat in de praktijk voor dat genre wordt gerapporteerd. Voor house levert de tabel 14,1 dB, wat overeenkomt met de 14 dB die in gepubliceerde meetrapportages wordt genoemd.

Een gemeten spectrum overschrijft de genreaanname altijd. Geeft de opsteller zowel LAeq als LCeq op, dan wordt het verschil naast dat van het gekozen spectrum gelegd; bij een afwijking van meer dan 4 dB meldt de tool dat het spectrum niet bij deze muziek hoort. Er wordt niets gecorrigeerd — welke van beide waarden juist is, kan de tool niet weten.

Onzekerheid

Elke uitkomst draagt een onzekerheidsmarge. Die is opgebouwd uit termen die elk een grond hebben — de wijze waarop het bronvermogen is bepaald, de afstand, de bodemaanname en de meteo-instelling — en die kwadratisch worden opgeteld omdat het onafhankelijke bijdragen zijn.

Twee bijdragen krijgen bewust geen getal en staan als "niet te bepalen" in de uitvoer: de afschermingsterm wanneer er geen terreinmodel is, en de onzekerheid van het richtwerkingsmodel zelf. Een verzonnen waarde zou de totale marge een schijnprecisie geven.

Waarom dit erin zit: in geen van de negen referentierapporten die bij de opzet zijn bestudeerd staat een onzekerheidsmarge. Een uitkomst van 68,3 dB(A) naast een norm van 70 dB(A) leest daardoor als "voldoet", terwijl het verschil tussen 68,3 ± 1 en 68,3 ± 6 bepaalt of u het evenement zo laat doorgaan of er een monitoringsverplichting bij zet.

Verificatie van de rekenkern

De kern is op vier manieren gecontroleerd. Alle vier zijn geautomatiseerd en draaien bij elke wijziging.

1. Brontekstverificatie

De getalswaarden uit bijlage IVh — de luchtdempingstabel, de bodemtabellen, de coëfficiënten in de schermformules — zijn overgenomen uit de gepubliceerde regelingtekst en per tabel in een test vastgelegd. Dat is geen formaliteit: de waarden in tabel 3.1 staan in de PDF als mantisse met superscript-exponent in aparte tekstelementen, waardoor een platte tekstextractie een waarde oplevert die er compleet uitziet en een factor 100.000 fout is. De tabel is daarom met positiegegevens uitgelezen, waarbij elke exponent aan zijn mantisse is gekoppeld.

Waar een deel van de regeling in de PDF als formulebeeld zonder tekstlaag staat, is de betreffende bladzijde als afbeelding gerenderd en gelezen. Waar een waarde niet met zekerheid uit de bron te halen was, is hij niet ingevuld: de betreffende term weigerde te rekenen en de methode was niet selecteerbaar, totdat de brontekst beschikbaar was. Een plausibel ogende constante die in een handhavingsrapport belandt, is niet meer te herstellen.

2. Handmatig narekenbare referentiegevallen

Vijf gevallen zijn met de hand doorgerekend en als test vastgelegd: een puntbron in vrij veld op 100, 500 en 1000 meter, een scherm met een bekend Fresnelgetal, en bodemdemping over hard en over zacht terrein. Deze zijn met de formules uit de regeling en een rekenmachine te controleren.

3. Methodescheiding

Een test dwingt af dat de IVh-keten geen enkele ISO-functie aanroept, door die functies tijdens de test op een fout te zetten. Een keten die deels IVh en deels ISO rekent onder de naam van bijlage IVh is erger dan openlijk ISO rekenen: het resultaat ziet er plausibel uit en valt nergens op. Een tweede test controleert dat de ISO-specifieke velden in de uitvoer leeg blijven zodra er volgens IVh wordt gerekend, en omgekeerd dat de IVh-verantwoording niet in een ISO-rapport terechtkomt.

4. Regressie op de hele keten

Ruim zeshonderd geautomatiseerde tests dekken de rekenkern, de rapportgeneratie en de API. Daaronder een ketentest die het volledige pad aflegt — project aanmaken, opstelling opbouwen, kalibreren, rekenen, opslaan, exporteren, opnieuw inlezen, opnieuw rekenen — en vaststelt dat de getallen na het rondje exact gelijk zijn. Dat is de eigenschap waar reproduceerbaarheid op rust.

Een prestatiereferentie is meegemeten en niet geschat: 200 beoordelingspunten met 4 podia (208 elementaire bronnen) in 3,2 seconden.

Validatie en vergelijking met ISO 9613-2

Om te laten zien waar de Nederlandse methode van ISO 9613-2 afwijkt, wordt een vergelijkingsdocument automatisch gegenereerd: dezelfde geometrie, dezelfde bron, beide methoden, per octaafband en per afstand, over meerdere bodemconfiguraties. Het verschil is daarmee niet een kwalitatieve uitspraak maar een tabel.

Wat daar uitkomt, in hoofdlijnen:

• In de middenbanden en over harde bodem liggen beide methoden op honderden meters binnen ongeveer één dB van elkaar.
• Over zachte bodem lopen ze in de banden van 125 tot 500 Hz enkele dB's uiteen, oplopend met de afstand. Dat is de bodemterm, en het is de belangrijkste reden dat de keuze van methode bij evenementen niet vrijblijvend is.
• In de hoogste band (8000 Hz) lopen de luchtdempingsmodellen op kilometerafstand ver uiteen. Die band draagt bij evenementengeluid nauwelijks bij aan het A- of C-gewogen totaal, maar het verschil is groot genoeg om te vermelden.
• Bij afscherming op grote afstand divergeren de methoden structureel, doordat het gekromde pad van IVh boven een zekere afstand geen afscherming meer oplevert waar ISO dat nog wel doet.

Zelftoets tegen de eisen aan het rapport

Voordat een rapport wordt gegenereerd, loopt de tool een eisenlijst langs en meldt per onderdeel of het aanwezig is, ontbreekt, afwijkt of niet te bepalen is, met verwijzing naar de plaats in het document. Dezelfde lijst gaat als bijlage mee, zodat u niet hoeft te zoeken naar wat er niet in staat.

De statussen zijn bewust vier en niet twee. "Wij weten niet waarmee er gerekend is" is een andere uitspraak dan "er is met de verkeerde methode gerekend", en die twee door elkaar halen maakt de hele lijst onbetrouwbaar in beide richtingen.

Het item over de rekenmethode is aan de werkelijke methodekeuze gekoppeld en niet vast ingesteld. Wordt er gerekend met de methode die voor de locatie is voorgeschreven, dan staat het op aanwezig. Wordt er om welke reden dan ook met een andere methode gerekend, dan staat het op wijkt af, met de reden en een verwijzing naar het vergelijkingsdocument. Er is geen stand waarin de tool zijn eigen afwijking wegvinkt.

Bekende beperkingen en open punten

Dit is de lijst die wij zelf bijhouden. Hij is niet volledig omdat volledigheid over onbekende onbekenden niet bestaat, maar wat wij weten staat erin.

Constateert u een beperking die hier niet staat, dan horen wij dat graag — ook als het een fout betreft. Correcties op de rekenkern krijgen een versienummer en komen in het wijzigingsoverzicht.

Plan versus rapport

Er zijn twee uitvoerproducten. Het verschil zit in wat er wordt meegerekend, niet in de opmaak — en het is belangrijk dat u weet welk van de twee u voor zich heeft. Het voorblad vermeldt het.

Een plan is op te waarderen naar een volledig rapport zonder dat er iets opnieuw wordt ingevoerd. Het planresultaat wordt daarbij de referentie, zodat per punt zichtbaar is wat bodem en afscherming opleveren. Gaat een punt door het opwaarderen omhoog, dan kan dat niet aan de toegevoegde termen liggen en meldt de tool dat als signaal.

Een uitkomst narekenen

De rekenkundige bijlagen bij het rapport zijn opgezet om precies dit mogelijk te maken. Per beoordelingspunt staat de opbouw: het bronvermogen per band, de afstand, elke overdrachtsterm afzonderlijk met zijn waarde per band, en het resultaat. Ontbrekende waarden staan als -- en nooit als nul, zodat "er was niets" en "het is nul" uit elkaar te houden zijn.

1. Controleer het toetskader in hoofdstuk 3 tegen uw eigen voorschriften. Dit is de meest voorkomende oorzaak van een afwijkende conclusie.
2. Controleer de methodeverklaring. Daar staat welke methode is uitgevoerd, of er is teruggevallen, en zo ja waarom.
3. Pak één maatgevend punt uit de bijlage en tel de termen na volgens de formule in Overdrachtsmodel. Alle gebruikte formules staan met paragraafnummer in De termen.
4. Controleer de invoer die van ons komt: bodemfactor per gebied, afschermende objecten, hoogte van bron en ontvanger. Die staan alle per punt in de bijlage.
5. Vraag het projectbestand op als u de berekening zelf wilt herhalen of aan een derde wilt voorleggen.

De bijlagen zijn ook als CSV beschikbaar, puntkomma-gescheiden met decimale komma, zodat ze in een Nederlandse Excel-instelling correct openen.

Versiebeheer en archivering

• Elk rapport draagt de versie van de rekenkern plus een build-aanduiding op het voorblad en in de voettekst van elke bijlage. Daarmee is achteraf vast te stellen waarmee gerekend is.
• Het volledige project is een bestand. Podia, opstellingen, kalibratie met residuen, beoordelingspunten, toetskader, bijgeluiden, de situatietekening en de uitlijning daarvan zitten erin. Het is te exporteren, te archiveren en later opnieuw in te lezen.
• Dezelfde invoer geeft dezelfde uitkomst. Dat is een getoetste eigenschap en geen aanname: de ketentest legt vast dat exporteren, opnieuw inlezen en opnieuw rekenen exact dezelfde getallen oplevert.
• Bij een handhavingsvraag kunnen wij op verzoek de berekening reproduceren op de versie waarmee het oorspronkelijke rapport is gemaakt. Vermeld daarvoor het rapportnummer en de versie van het voorblad.

Wijzigingen in de rekenkern

Wijzigingen die de uitkomst kunnen beïnvloeden worden hier vastgelegd, met de versie waarin ze zijn doorgevoerd. Redactionele wijzigingen aan het rapport staan er niet in.

Toepassingsgebied

De bezonningsmodule bepaalt het aantal uren directe zon op beoordelingspunten, en de schaduwval van bestaande en geplande bebouwing, op elk moment van het jaar. Zij ondersteunt de beoordeling van een bouwplan op bezonning van omliggende woningen en buitenruimtes.

De TNO-richtlijn

De Haagse variant wordt door diverse gemeenten als richtlijn gebruikt. Wij toetsen hem indicatief op een punt op ooghoogte, terwijl de gemeentelijke formulering doorgaans het midden van de onderkant van het raam op de gevel aanwijst. Controleer de exacte drempel, periode en meetpunt in het gemeentelijke beleid voordat u er een oordeel op baseert; dat voorbehoud staat ook in het rapport.

Zonstand

De zonspositie wordt berekend uit datum, tijd en geografische positie. Er zijn twee implementaties — één in de rekenkern voor het rapport, één in de browser zodat de schaduw tijdens het draaien aan de klok direct meebeweegt zonder serververkeer. Dat is een risico: twee implementaties van dezelfde grootheid kunnen uit elkaar lopen, en dan toont het scherm iets anders dan het rapport.

De gelijkwaardigheid van beide is daarom aangetoond en wordt bewaakt: de afwijking tussen de twee blijft onder 0,1 graad. De schaduwbeelden in het rapport komen bovendien uit dezelfde rekenkern als de toetsing — er is geen tweede schaduwpad.

Schaduwbepaling

Voor elk beoordelingspunt en elk tijdstip wordt getest of de lijn van het punt naar de zon een gebouw snijdt. Gebouwen zijn geëxtrudeerde footprints op hun eigen maaiveldhoogte in NAP; bij het hoogste detailniveau wordt de werkelijke dakgeometrie gebruikt.

Bijzonderheden:

• Ingetekende bouwmassa's doen volwaardig mee in de schaduwberekening, zodat een plan met en zonder te vergelijken is. In de viewer zijn ze schetsmassa's en tellen ze niet mee in een rapport tenzij ze als planmassa zijn vastgelegd.
• Uitgeschakelde gebouwen (sloopscenario) verdwijnen uit de berekening, niet alleen uit het beeld.
• Dezelfde ray-cast-primitieven worden gebruikt door de zichtmodule, zodat er één geometrische kern is en geen twee die kunnen divergeren.

Toetswijze

Per variant wordt getoetst op referentiedata: de 21e van elke maand binnen de betreffende periode. Per beoordelingspunt wordt het aantal bezonningsuren op elk van die data bepaald; het minimum over die data bepaalt het oordeel. Voldoet het minimum, dan voldoet het punt.

Het rapport bevat de toetsmomenten met schaduwbeelden, het dagverloop op een gekozen datum, en de aannames. De pro-variant voegt eigen beoordelingsdata toe (indicatief, naast en niet in plaats van de normperiode), meerdere gevels tegelijk, een export van het uurverloop en een indicatief daglichtonderzoek afgeleid van NEN-EN 17037 — dat laatste nadrukkelijk geen normconforme daglichtberekening.

Bekende beperkingen

Verificatie

• Gelijkwaardigheid van de twee zonstandimplementaties, met een afwijkingsgrens van 0,1 graad, als script vastgelegd.
• Offline verificatie van het rapport: het gegenereerde document wordt buiten de browser om gecontroleerd, zodat een rapport dat na betaling wordt geleverd niet van een schermweergave afhangt.
• Detailniveau-tests die vastleggen hoe de schaduw zich gedraagt bij verschillende gebouwdetailniveaus.
• Serialisatietests die borgen dat een opgeslagen situatie na herladen dezelfde uitkomst geeft.

Toepassingsgebied

De slagschaduwmodule berekent de bewegende schaduw van draaiende rotorbladen van windturbines op een woning of ander geluidgevoelig gebouw, per gevel, en toetst die aan de landelijke norm. Zij ondersteunt een zienswijze, een planbeoordeling of de vraag of een stilstandvoorziening nodig is.

Wettelijk kader en norm

De norm is cumulatief per windpark. De module telt daarom de bijdragen van alle turbines binnen de beoordelingsafstand op, en splitst het resultaat uit naar bestaande turbines, geplande turbines en totaal.

Berekeningswijze

Per gevel en per tijdstap wordt bepaald of de schaduw van de rotor het beoordelingspunt raakt. Daarvoor zijn nodig: de zonspositie, de geometrie van de turbine (ashoogte, rotordiameter, positie) en de positie en oriëntatie van de gevel. De zonstand komt uit dezelfde kern als de bezonningsmodule.

Het resultaat bestaat uit:

• Het aantal schaduwuren per jaar en de langste dagduur per gevel, getoetst aan beide onderdelen van de norm.
• Een kalenderoverzicht van de momenten waarop slagschaduw optreedt.
• Een stilstandoverzicht: wanneer een turbine stil zou moeten staan om aan de norm te voldoen.
• Een uitsplitsing per bron: bestaand, gepland, totaal.

Astronomisch versus verwacht

De basisberekening is astronomisch: de zon schijnt altijd, de rotor draait altijd en staat altijd ongunstig ten opzichte van de zonrichting. Dat is de gebruikelijke worst-casebenadering en de basis waarop de norm zelf is geformuleerd. Deze uitkomst is wat er getoetst wordt.

Daarnaast kan de verwachte duur worden bepaald, waarin zonneschijnkans en windrichtingstatistiek zijn verwerkt. Dat is een aanvullend beeld voor de interpretatie en géén vervanging van de astronomische toets; in het rapport staan de twee naast elkaar, met vermelding welke de toetswaarde is.

Turbinegegevens

• Bestaande turbines komen uit het landelijke windturbineregister, inclusief ashoogte en rotordiameter. De module haalt turbines op tot enkele kilometers en bepaalt zelf welke binnen de beoordelingsafstand vallen.
• Geplande turbines worden door de opsteller geplaatst, met ashoogte, rotordiameter en optioneel vermogen; de tiphoogte volgt daaruit. Grenswaarden op de invoer voorkomen fysiek onmogelijke opgaven.
• Een berekening met zelf ingevoerde turbines is een scenario en wordt als zodanig gemarkeerd, in de weergave én op het rapport: de specificaties zijn niet geverifieerd.

Bekende beperkingen

Verificatie

• Gedeelde zonstandkern met de bezonningsmodule, met dezelfde gelijkwaardigheidscontrole.
• Normwaarden uit de landconfiguratie, met de wettelijke verwijzing als gegeven en niet als tekst in de code — zodat een normwijziging op één plek gebeurt en in het rapport zichtbaar wordt.
• Scenario-markering afgedwongen: een berekening met eigen turbines kan het rapport niet als geverifieerde situatie verlaten.

Toepassingsgebied

De schermmodule geeft een oriënterende inschatting van de mate waarin een geluidsscherm, muur of haag het wegverkeerslawaai in een tuin dempt. De kop-uitkomst is de relatieve reductie per beoordelingspunt en per schermhoogte.

Status: indicatief, bèta

De voorgeschreven methode voor wegverkeersgeluid is Standaardrekenmethode 2, Omgevingsregeling bijlage IIIe (voorheen het Reken- en meetvoorschrift geluid 2012). Die is niet geïmplementeerd; er wordt met ISO 9613-2 gerekend als eerlijk gelabelde proxy, en de gebruikersinterface toont dat expliciet.

Bronniveau uit de kartering

Het bronniveau van de wegen wordt niet zelf berekend. Verkeersintensiteiten van gemeentelijke wegen zijn niet openbaar, en een absolute wegberekening die wij niet kunnen onderbouwen zou een schijnnauwkeurigheid opleveren.

In plaats daarvan wordt het bronvermogen van de wegen teruggerekend uit de landelijke geluidkaart voor wegverkeer (Lden), op onafgeschermde ijkpunten in de omgeving. Daarna volgt het niveau per beoordelingspunt uit de propagatie: afstand, bodem, bebouwing en het scherm. Het aantal ijkpunten en de spreiding van de fit staan in het resultaat; is die spreiding groot, dan mist het bronmodel iets — een weg, een afscherming of terrein — en meldt de tool dat de absolute niveaus daar minder betrouwbaar zijn. De reductie blijft dan wél geldig, want die hangt niet van de baseline af.

Buiten de dekking van de kartering is er geen ijkpunt. Dan toont de tool uitsluitend de reductie en géén absoluut niveau.

Schermwerking

De insertion loss wordt bepaald met de primitieven uit de geluidsscankern — Fresnelgetal, correctie voor eindige schermbreedte, luchtdemping, bodemeffect en A-weging. Er is geen tweede rekenpad; de standalone geluidsscan blijft daarbij ongewijzigd.

• Bodemeffect en scherm zijn niet optelbaar. Een barrière vervangt het bodemeffect op het afgeschermde pad; ze allebei toepassen zou de netto winst overschatten.
• Flankering telt mee. De weg wordt in puntbronnen verdeeld en schermen zijn echte lijnsegmenten. Een bronpunt met een vrij pad om het schermeinde of door een gat behoudt zijn volle energie. Daardoor begrenst een gat of een diagonale ligging de reductie, en dat wordt zichtbaar gemaakt als aandeel onafgeschermd geluid.
• Bestaande schermen en muren uit de basisregistratie worden meegerekend; de getoonde winst is die van het nieuwe scherm daar bovenop.
• Waar een scherm weinig doet, wordt de reden benoemd: het kruist geen geluidspad, het meeste geluid komt er diagonaal of om de uiteinden heen, het punt ligt al in de luwte van de bebouwing, of de omweg over de schermrand is te klein.

Aannames

Bekende beperkingen

• Niet de voorgeschreven methode. Zie Status. Dit is de reden dat de module niet als onderbouwing kan dienen.
• Absolute niveaus zijn indicatief, de reductie is de robuuste uitkomst.
• Buiten Nederland geen baseline: alleen reductie.
• Geen tijdvakken. De kartering is een jaargemiddelde over dag, avond en nacht samen.
• Zonder bebouwing in het model is de getoonde reductie een ondergrens: in de gebruikelijke situatie met een huis tussen weg en tuin ligt de werkelijke winst hoger. Ook dat wordt gemeld.

Toepassingsgebied

De watermodule bepaalt op perceelniveau hoeveel hemelwater geborgen moet worden, hoeveel het perceel bergt, waar het water heen stroomt en waar het blijft staan. Zij ondersteunt een gesprek over onthardingsmaatregelen en over de vraag of een voorziening voldoet.

De bergingseis

De hemelwaterverordening zit sinds de Omgevingswet in de bruidsschat en is van rechtswege onderdeel van het omgevingsplan; gemeenten hebben tot 2029 om die over te nemen en aan te passen. De eis loopt per gemeente uiteen van 20 tot 100 mm per m² verhard oppervlak, waarbij 60 mm zich als landelijke richtwaarde ontwikkelt. Bepalend is het horizontale oppervlak, inclusief overstek en dakgoot.

Sommige gemeenten onderscheiden kleine en grote ontwikkelingen, stellen een ledigingstijd, of staan infiltratie niet toe. Die velden zitten in de gemeentetabel en worden toegepast waar ze bekend zijn.

Oppervlaktebepaling

De BGT is vlakvullend en kent geen daken; de BAG-panden worden daar overheen gelegd. Het oppervlak wordt uitgesplitst naar dak, verharding, half-verharding, groen en water, met per klasse of het meetelt voor de eis. Half-verharding telt voor een instelbaar percentage mee — dat is een aanname en staat als instelling in beeld.

Berging en maatregelen

De bergingsopgave volgt uit het meetellende oppervlak en de eis in mm. Daartegenover staat wat er feitelijk geborgen wordt, met het waterlabel dat daarbij hoort. Maatregelen worden op de kaart ingetekend en dragen bij naar hun eigen aard en maat: ontharden, infiltratiekrat, grindkoffer, wadi, vijver of verlaagd deel, groen dak, regentonnen.

Infiltratie in de bodem is optioneel mee te rekenen. Waar de gemeente infiltratie niet toestaat, hoort die optie uit te staan; de tool legt die keuze niet op.

Afstroming en ophoping

De buiengrootte is instelbaar, van een lichte bui tot een bui met een herhalingstijd van ongeveer honderd jaar; de bergingseisen staan als merktekens op dezelfde schaal, zodat eis en bui in één beeld te vergelijken zijn. Ontbreekt het hoogtemodel, dan worden afstroming en ophoping niet berekend en blijft de bergingsopgave staan — die hangt er niet van af.

Bekende beperkingen

• Geen hydrodynamica, zie hierboven.
• Geen riool of drainage in het model; een bestaande afvoer telt niet mee.
• Bodemdoorlatendheid is niet perceelsspecifiek bekend; infiltratie is een instelling en geen meting.
• Recente wijzigingen in verharding zitten mogelijk nog niet in de basisregistratie.
• De gemeentetabel kan achterlopen op een recent gewijzigde verordening. Controleer de eis bij de gemeente.

Toepassingsgebied

Het omgevingsmodel en de zichtmodule zijn dataproducten, geen toetsingen. Er wordt niets aan een norm getoetst en er komt geen oordeel uit. De verantwoording gaat daarom over herkomst, nauwkeurigheid en volledigheid van de geleverde data, niet over een rekenmethode.

Het omgevingsmodel levert de ingeladen omgeving als 3D-bestand voor gebruik in CAD-, BIM- of 3D-software. De zichtmodule beantwoordt uitzicht- en inkijkvragen door te bepalen of de lijn tussen twee punten vrij is.

Coördinaten en hoogtes

• Intern wordt in RD/EPSG:28992 gerekend, met hoogtes absoluut in NAP.
• Export in RD New (EPSG:28992), ETRS89, of met een lokaal nulpunt.
• Bij formaten die geen georeferentie dragen (GLB, DAE) wordt het model rond de oorsprong geplaatst; de toegepaste verschuiving zit als leesmij in de download, zodat de wereldpositie exact te herstellen is.
• Elk pand staat op zijn eigen maaiveldhoogte uit het 3D-gebouwenbestand, niet op een gebiedsgemiddelde. Dat is relevant in hellend terrein.

Detailniveau en herkomst

Meer detail betekent een zwaarder bestand en meer eigenaardigheden uit de brondata: dakkapellen en pieken in LoD 2.2 komen uit het bronbestand en niet uit onze verwerking. Kon voor een deel van de panden geen dakgeometrie worden opgehaald, dan zijn die panden een blokvorm — de tool meldt hoeveel panden dat betreft en adviseert op dat moment geen export te maken.

Laagnamen en standaarden

Voor DXF is een export volgens de Nederlandse CAD Standaard (NLCS 5.0.2) beschikbaar: laagnamen en laagkleuren volgens de objectentabellen, met een bronverwijzing per laag. Zonder die optie geldt ons eigen, eenvoudiger laagschema; die standaardexport is ongewijzigd gebleven.

Zichtlijnen

De zichtmodule test of de lijn tussen standpunt en doelpunt wordt onderbroken. Daarvoor worden dezelfde ray-cast-primitieven gebruikt als bij de bezonning: één geometrische kern, geen tweede die kan divergeren. Gebouwen krijgen hun werkelijke dakgeometrie; bomen, schermen, palen, masten en kunstwerken worden als prisma op hun footprint gemodelleerd, met per objecttype een standaardvorm en -maat.

De uitkomst is "vrij" of "geblokkeerd", met het blokkerende objecttype en de afstand. Het is een indicatieve verkenning: geen meting, geen normtoets, geen juridisch advies. Objecttypen krijgen een aangenomen maat uit een bibliotheek — een boom is geen ingemeten boom.

Bekende beperkingen

• Actualiteit. Een recent gebouwde aanbouw, een nieuwe schutting of een gekapte boom kan nog ontbreken. De peildatum per bron staat bij de levering.
• Vereenvoudiging. Hoofdvorm en dakvorm kloppen; details als dakkapellen, erkers en overstekken niet altijd.
• Objectregistraties verschillen sterk per gemeente in volledigheid. Een lege laag betekent doorgaans dat er niets geregistreerd is, niet dat er iets is misgegaan.
• Terreinhoogte is een gemiddelde van hoogtemetingen; lokale afwijkingen als taluds en putten zijn niet altijd zichtbaar.
• Aangenomen objectmaten in de zichtmodule; boomhoogte en kroonbreedte zijn typische waarden en geen inmeting.